بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
Güncel Meseleler & Şer'i Fetvalar
Kripto Paralar ve Dijital Varlıklar
Şarta BağlıFinans
Şer'i Deliller:
- Gurar yasağı (Hadis: Peygamber (s.a.v) aldanış barındıran -gurar- satışı yasakladı. Müslim, Büyû 4)
Fıkhi Tahlil:
Kripto paraların arkasında bir değer olup olmaması, spekülasyonlara çok açık olması, kimliksizleştirilmiş olması hasebiyle gurar ve cehalet içerdiği gerekçesiyle birçok muasır ulema caiz olmadığı kanaatindedir. Ancak blokzincir teknolojisi temelli şeffaf, karşılığı olan varlıklara şarta bağlı cevaz verenler de vardır.
Katılım Bankacılığı ve Murabaha
Şarta BağlıFinans
Şer'i Deliller:
- Bakara 275: 'Allah alım-satımı helal, faizi haram kıldı.'
Fıkhi Tahlil:
Katılım bankalarının işlemleri gerçek mal alım-satımına (murabaha), ortaklığa (müşareke) dayanıyorsa caizdir. Ancak görünüşte ticaret, hakikatte faizli kredi mantığıyla işleyen örtülü muameleler faiz yasağı kapsamına girer.
Organ Nakli ve Beyin Ölümü
Şarta BağlıTıp
Şer'i Deliller:
- Zaruretler mahzurlu olan şeyleri mubah kılar (Mecelle)
Fıkhi Tahlil:
Zaruret halinde, beyin ölümü kesin olarak gerçekleşmişse veya hayatta olan birinden hayati tehlike oluşturmayacak şekilde doku/organ nakli, ticari bir kazanç söz konusu olmaksızın caiz görülmüştür.
Yapay Zeka ve Dijital Telif Hakları
Şarta BağlıTeknoloji
Şer'i Deliller:
- Müslümanlar şartlarına bağlıdırlar (Hadis)
Fıkhi Tahlil:
Fikri mülkiyet ve telif hakları İslam hukukunda 'mali hak' olarak değerlendirilir ve korunur. Yapay zeka kullanırken başkalarının telif haklarına tecavüz etmek caiz değildir.
Gıda Katkı Maddeleri, Jelatin ve Helal Sertifikasyon
Şarta BağlıGıda
Şer'i Deliller:
- İstihale (kimyasal değişim) kaidesi
- Maide 3 (Domuz etinin haramlığı)
Fıkhi Tahlil:
Haram olan bir madde (örneğin domuz veya besmelesiz kesilen hayvan türevleri) tam bir istihale geçirerek başka bir maddeye dönüşürse temiz sayılır. Ancak günümüzdeki jelatin üretimlerinde istihale tam gerçekleşmediğinden ihtiyatlı olunmalıdır.
Borsa, Hisseli Senetler ve Açığa Satış
Şarta BağlıFinans
Şer'i Deliller:
- Sahip olmadığın şeyi satma! (Hadis)
Fıkhi Tahlil:
Faaliyet alanı helal olan bir şirketin hissesini almak ortalık hükmündedir ve caizdir. Açığa satış (sahip olunmayan malın satışı) ise kesinlikle haramdır.
Estetik Ameliyatlar ve Dövme
Şarta BağlıSosyal
Şer'i Deliller:
- Nisa 119: 'Allah'ın yaratışını değiştirecekler' (Şeytanın vaadi)
- Tedavi maksatlı tıbbi müdahale mubahlığı
Fıkhi Tahlil:
Sadece güzelleşmek maksadıyla yapılan ve fıtratı değiştiren estetik ameliyatlar ve dövme haramdır. Ancak kaza, yanık vb. durumlarda tedavi maksatlı estetik caizdir.
Taşıyıcı Annelik ve Tüp Bebek
Şarta BağlıTıp
Şer'i Deliller:
- Nesebin korunması farziyeti (Zarurat-ı Hamse)
Fıkhi Tahlil:
Sadece resmi nikahlı eşler arasında ve üçüncü bir kişinin spermi veya yumurtası karışmadan yapılan tüp bebek tedavisi caizdir. Taşıyıcı annelik veya sperm bankaları ise zina hükmünde olup kesinlikle haramdır.