İmam Nevevî Kırk Hadis Külliyatı

Mü'minlerin Emîri Ebû Hafs Ömer b. el-Hattâb'dan (r.a.) rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah'ı (s.a.v.) şöyle buyururken işittim: «Ameller ancak niyetlere göredir. Herkese ancak niyet ettiği şeyin karşılığı vardır. Kimin hicreti Allah'a ve Resûlü'ne ise, onun hicreti Allah'a ve Resûlü'nedir. Kimin hicreti de elde edeceği bir dünyalık veya nikâhlayacağı bir kadın için ise, onun hicreti de ne için hicret etmişse onadır.»

Hz. Ömer (r.a.) anlatıyor: Bir gün Resûlullah'ın huzurunda bulunduğumuz sırada, elbiseleri bembeyaz, saçları simsiyah bir adam çıka geldi. Üzerinde hiçbir yolculuk eseri görülmüyor ve hiçbirimiz onu tanımıyordu. Peygamberimizin yanına diz üstü oturdu, ellerini uyluklarına koydu ve: «Yâ Muhammed! Bana İslâm'dan haber ver» dedi. Resûlullah: «İslâm; Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yeterse Beytullah'ı hac etmendir» buyurdu... Sonra İman'ı sordu; Resûlullah: «Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere; hayrın ve şerrin Allah'tan olduğuna inanmandır» buyurdu... Sonra İhsan'ı sordu; «Allah'a O'nu görüyormuşsun gibi ibadet etmendir; sen O'nu görmesen de O seni görmektedir» buyurdu... Sonunda Resûlullah: «Ey Ömer! O Cibrîl idi, size dininizi öğretmeye geldi» buyurdu.

Ebû Abdurrahman Abdullah b. Ömer'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «İslâm beş esas üzerine bina edilmiştir: Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun elçisi olduğuna şehâdet etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekâtı vermek, Kâbe'yi hacmetmek ve Ramazan orucunu tutmak.»

Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) anlatıyor: Doğru sözlü ve doğruluğu vahiyle onaylanmış olan Resûlullah (s.a.v.) bize şöyle buyurdu: «Sizden birinizin yaratılışı, annesinin karnında kırk günde toplanır. Sonra aynı müddet içinde kan pıhtısı (alaka) olur. Sonra yine aynı müddet içinde bir çiğnem et parçası (mudga) olur. Sonra ona bir melek gönderilir ve ona ruh üfürür. Meleğe dört kelimeyi yazması emrolunur: Rızkı, eceli, ameli ve şakî mi (cehennemlik mi) yoksa saîd mi (cennetlik mi) olacağı...»

Mü'minlerin annesi Hz. Âişe'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Kim bizim bu işimizde (dinimizde) ondan olmayan bir şey ihdas ederse (uydurursa), o merduttur (reddedilmiştir).» Müslim'in diğer rivayetinde: «Kim bizim emrimiz üzere olmayan bir amel işlerse, o reddedilmiştir.»

Nu'mân b. Beşîr (r.a.) anlatıyor: Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Helal apaçıktır, haram da apaçıktır. İkisinin arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa dinini ve haysiyetini korumuş olur. Kim de şüphelilere dalarsa, koruluğun etrafında koyun otlatan ve her an oraya dalma tehlikesiyle burun buruna gelen çoban gibi harama düşer. Dikkat edin! Her hükümdarın bir koruluğu vardır. Allah'ın koruluğu ise haram kıldığı sınırlardır. Dikkat edin! Vücutta bir et parçası vardır; o iyi olursa bütün vücut iyi olur, o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir!»

Ebû Rukayye Temîm b. Evs ed-Dârî'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamberimiz (s.a.v.): «Din nasihattir (samimiyettir)» buyurdu. Biz: «Kime karşı ey Allah'ın Resûlü?» dedik. O da: «Allah'a, Kitabı'na, Resûlü'ne, Müslümanların meşru idarecilerine ve bütün Müslümanlara karşı samimi olmaktır» buyurdu.

İbn Ömer'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «İnsanlar Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun elçisi olduğuna şehâdet edinceye, namazı dosdoğru kılıncaya ve zekâtı verinceye kadar onlarla savaşmakla emrolundum. Bunları yaptıkları vakit -İslâm'ın hakkı hariç- kanlarını ve mallarını benden korumuş olurlar. İç niyetlerinin hesabı ise Allah'a aittir.»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Size neyi yasakladıysam ondan bütünüyle kaçının. Neyi de emrettiysem gücünüz yettiğince onu yerine getirin. Zira sizden öncekileri helak eden şey, lüzumsuz çok soru sormaları ve peygamberlerine karşı ihtilaf çıkarmalarıdır.»

Ebû Hüreyre (r.a.) anlatıyor: Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Şüphesiz Allah Teâlâ pâktır, temizdir; ancak temiz olanı kabul eder... Sonra uzun yolculuklara çıkmış, saçı başı dağılmış, toz toprak içinde kalmış, ellerini semaya kaldırarak 'Yâ Rabbi! Yâ Rabbi!' diye yalvaran bir adamı zikretti: Halbuki onun yediği haram, içtiği haram, giydiği haram ve gıdası haramdır. Böyle birinin duası nasıl kabul olunsun?!»

Resûlullah'ın torunu ve reyhanı Hz. Hasan b. Ali'den (r.a.) rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah'tan (s.a.v.) şunu ezberledim: «Sana şüphe veren şeyi bırak, şüphe vermeyene yönel!»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Kişinin kendisini ilgilendirmeyen (dünyasına ve ahiretine faydası olmayan) şeyleri terk etmesi, İslâm'ının güzelliğindendir.»

Resûlullah'ın hizmetkarı Ebû Hamza Enes b. Mâlik'ten (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Sizden biriniz, kendisi için arzu ettiğini din kardeşi için de arzu etmedikçe (kâmil manada) iman etmiş olmaz.»

İbn Mes'ûd'dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Allah'tan başka ilâh olmadığına ve benim Allah'ın elçisi olduğuma şehâdet eden bir Müslümanın kanı ancak şu üç şeyden biriyle helal olur: Evli olup zina eden (recm), haksız yere cana kıyan (kısas) ve dinini terk edip cemaatten ayrılan (mürted).»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse ya hayır söylesin yahut sussun! Allah'a ve ahiret gününe iman eden komşusuna ikramda bulunsun! Allah'a ve ahiret gününe iman eden misafirine ikram etsin!»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre bir adam Peygamberimize (s.a.v.): «Bana bir tavsiyede bulun» dedi. Resûlullah: «Öfkelenme!» buyurdu. Adam isteğini birkaç defa tekrarladı; Resûlullah da her seferinde: «Öfkelenme!» buyurdu.

Şeddâd b. Evs'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Şüphesiz Allah her şeye karşı ihsanı (güzel ve merhametli muameleyi) farz kılmıştır. Öldürdüğünüz vakit güzel öldürün. Kurban kestiğiniz vakit güzel kesin; bıçağınızı bileyin ve kestiğiniz hayvanı rahatlatın (ona eziyet etmeyin)!»

Ebû Zerr ve Muâz b. Cebel'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Nerede olursan ol Allah'tan kork (takva üzere ol)! Bir kötülüğün peşinden hemen bir iyilik yap ki onu silsin. Ve insanlara karşı güzel ahlakla muamele et!»

İbn Abbas (r.a.) anlatıyor: Bir gün Peygamberimizin (s.a.v.) terkisinde idim. Şöyle buyurdu: «Delikanlı! Sana bazı kelimeler öğreteyim: Allah'ın emirlerini koru ki Allah da seni korusun. Allah'ın hukukunu gözet ki O'nu daima önünde bulasın. Bir şey isteyeceksen yalnız Allah'tan iste! Yardım dileyeceksen yalnız Allah'tan yardım dile! Şunu iyi bil ki bütün bir ümmet sana fayda vermek için toplansa, Allah'ın senin için yazdığından başka bir fayda veremezler. Yine sana zarar vermek için bir araya gelseler, Allah'ın takdir ettiğinden fazlasını yapamazlar. Kalemler kaldırılmış, sayfaların mürekkebi kurumuştur.»

Ebû Mes'ûd el-Ensârî'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «İlk peygamberlerden beri insanların kulağına ulaşan hikmetli sözlerden biri şudur: Şayet utanmıyorsan, dilediğini yap!»

Süfyân b. Abdullah'tan (r.a.) rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: «Yâ Resûlallah! İslâm hakkında bana öyle bir söz söyle ki senden sonra artık hiç kimseye sormayayım» dedim. Resûlullah: «Allah'a inandım de, sonra da dosdoğru ol (istikamet üzere yaşa)!» buyurdu.

Câbir b. Abdullah (r.a.) anlatıyor: Bir adam Resûlullah'a (s.a.v.) sordu: «Görüşünü bildir ey Allah'ın elçisi: Farz namazları kılsam, Ramazan orucunu tutsam, helali helal bilip işlesem, haramı haram bilip terk etsem ve bunlara hiçbir şey ilave etmesem cennete girer miyim?» Resûlullah: «Evet!» buyurdu.

Ebû Mâlik el-Eş'arî'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Temizlik imanın yarısıdır. 'Elhamdülillah' mizanı doldurur. 'Sübhanallahi ve'l-hamdülillahi' yerle gök arasını doldurur. Namaz bir nurdur. Sadaka bir bürhandır (şahittir). Sabır bir ışıktır. Kur'an ise ya senin lehine veya aleyhine bir delildir. Her insan sabahleyin evinden çıkar; nefsini satar; ya onu (Allah'a itaatle) azad eder yahut (günahla) helak eder!»

Ebû Zerr'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamberimiz (s.a.v.) Yüce Rabbinden naklederek şöyle buyurmuştur: «Ey kullarım! Ben zulmü kendime haram kıldım, onu sizin aranızda da haram kıldım; öyleyse birbirinize zulmetmeyin! Ey kullarım! Benim hidayet verdiklerim hariç hepiniz sapıklıktasınız; Benden hidayet dileyin ki sizi doğru yola ileteyim... Ey kullarım! Bunlar ancak sizin amellerinizdir. Onları sizin için eksiksiz kaydeder, sonra karşılığını tastamam veririm. Hayır bulan Allah'a hamdetsin, bundan başka bir şey bulan ise sadece kendi nefsini kınasın!»

Ebû Zerr'den (r.a.) rivayet edildiğine göre ashâbdan fakir kimseler Peygamberimize (s.a.v.): «Yâ Resûlallah! Varlıklı kimseler sevapları alıp götürdüler; namaz kılıyor, oruç tutuyor ve fazla mallarından sadaka veriyorlar» dediler. Resûlullah: «Allah size de sadaka vereceğiniz şeyler lütfetmedi mi? Şüphesiz her tesbih (Sübhanallah) bir sadakadır, her tekbir bir sadakadır, her tahmid bir sadakadır, her tehlil (Lâ ilâhe illallah) bir sadakadır. İyiliği emretmek sadaka, kötülükten nehyetmek sadakadır. Hatta sizden birinin helal yoldan eşiyle münasebette bulunması bile bir sadakadır!» buyurdu.

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «İnsanın her bir eklemi için güneşin doğduğu her günde bir sadaka vermesi gerekir: İki kişinin arasını adaletle düzeltmen bir sadakadır. Bir kimseye bineğine binerken yardım etmen veya yükünü yüklemen bir sadakadır. Güzel söz bir sadakadır. Namaza giderken attığın her adım bir sadakadır. Yoldan insanlara eziyet veren bir şeyi kaldırman da bir sadakadır.»

Nevvâs b. Sem'ân'dan (r.a.) rivayetle Peygamberimiz (s.a.v.): «İyilik (birr), güzel ahlaktır. Günah ise kalbinde tereddüt uyandıran ve insanların görmesinden hoşlanmadığın şeydir» buyurdu. Vâbisa b. Ma'bed (r.a.) ise şöyle anlatır: Resûlullah'a geldim; «İyiliğin ne olduğunu sormaya mı geldin?» buyurdu. 'Evet' dedim. Buyurdu ki: «Fetvayı kalbine sor! İyilik, nefsin ve kalbin huzur bulduğu şeydir. Günah ise insanlar sana fetva verseler bile göğsünde şüphe uyandıran ve kalbini tırmalayan şeydir!»

el-İrbâd b. Sâriye (r.a.) anlatıyor: Resûlullah (s.a.v.) bize kalpleri ürperten ve gözleri yaşartan pek tesirli bir vaaz verdi... Şöyle buyurdu: «Size Allah'tan korkmayı, başınıza Habeşli bir köle bile emir tayin edilse onu dinleyip itaat etmeyi tavsiye ederim. Zira sizden benden sonra yaşayanlar pek çok ihtilaf göreceklerdir. O vakit benim sünnetime ve hidayete ermiş Hulefâ-yi Râşidîn'in sünnetine sımsıkı sarılın; ona azı dişlerinizle yapışın! Dinde sonradan ortaya çıkarılan yeniliklerden şiddetle kaçının; zira her bid'at sapıklıktır!»

Muâz b. Cebel (r.a.) anlatıyor: Resûlullah'a: «Yâ Resûlallah! Beni cennete sokacak ve cehennemden uzaklaştıracak bir amel söyle» dedim. Resûlullah: «Çok büyük bir şey sordun; ancak bu Allah'ın kolaylaştırdığı kimse için pek kolaydır: Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan kulluk edersin, namazı kılarsın, zekâtı verirsin, Ramazan orucunu tutarsın, Beytullah'ı haccedersin... Sana hayır kapılarını göstereyim mi? Oruç bir kalkandır; sadaka suyun ateşi söndürdüğü gibi hataları söndürür; kişinin gece ortasında kıldığı namaz da öyle... Bütün bunların başını, direğini ve zirvesini sana bildireyim mi? İslâm işin başı, namaz direği, cihat ise zirvesidir. Bütün bunların kıvamını tutan anahtarı söyleyeyim mi? Dilini tuttu ve: 'Şunu tut!' buyurdu. Dedim ki: 'Biz konuştuklarımızdan da hesaba mı çekileceğiz?' Şöyle buyurdu: 'İnsanları yüzüstü cehenneme sürükleyen şey dillerinin biçtiklerinden başka nedir ki?!'»

Ebû Sa'lebe el-Huşenî'den (r.a.) rivayetle Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Şüphesiz Allah Teâlâ birtakım farzlar koymuştur, onları zayi etmeyin! Birtakım sınırlar (hudûd) çizmiştir, onları aşmayın! Birtakım şeyleri haram kılmıştır, o haramları çiğnemeyin! Unutkanlıktan olmaksızın sırf size merhametinden ötürü birtakım şeylerden de sükût etmiştir (hüküm bildirmemiştir); artık onları kurcalayıp araştırmayın!»

Sehl b. Sa'd es-Sâidî (r.a.) anlatıyor: Bir adam Peygamberimize (s.a.v.) gelip: «Yâ Resûlallah! Bana öyle bir amel göster ki onu yaptığımda beni hem Allah sevsin, hem de insanlar sevsin» dedi. Resûlullah: «Dünyaya karşı zâhid ol (aşırı hırs ve tamahı bırak) ki Allah seni sevsin. İnsanların elindeki şeylere karşı zâhid ol (göz dikme) ki insanlar da seni sevsin!» buyurdu.

Ebû Saîd el-Hudrî'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «(İslâm'da haksız yere başkasına) zarar vermek de yoktur, zarara zararla karşılık vermek de yoktur!»

İbn Abbas'tan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Eğer insanlara sadece iddialarıyla hüküm verilseydi, birtakım adamlar başkalarının kanlarını ve mallarını iddia ederlerdi. Lâkin delil (beyyine) davacıya, yemin ise inkâr edene (davalıya) düşer!»

Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) anlatıyor: Resûlullah'ı (s.a.v.) şöyle buyururken işittim: «Sizden kim bir kötülük (münker) görürse onu eliyle düzeltsin; buna gücü yetmezse diliyle düzeltsin; buna da gücü yetmezse kalbiyle buğzetsin. Bu ise imanın en zayıf mertebesidir.»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Birbirinize haset etmeyin! Fiyatı artırmak için alıcı kızıştırmayın (neceş yapmayın)! Birbirinize buğzetmeyin! Birbirinize sırt çevirmeyin! Hiçbiriniz diğerinin pazarlığı üzerine pazarlık yapmasın! Ey Allah'ın kulları, kardeş olun! Müslüman Müslümanın kardeşidir; ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz, ona yalan söylemez, onu küçük görmez. Takva işte buradadır -ve göğsüne üç defa işaret etti-. Bir kimseye kötülük olarak Müslüman kardeşini hor görmesi yeter! Her Müslümanın diğer Müslümana kanı, malı ve ırzı haramdır!»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayetle Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Kim bir mü'minin dünya sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse, Allah da onun kıyamet günündeki sıkıntılarından bir sıkıntısını giderir. Kim darda kalmış bir borçluya kolaylık gösterirse, Allah da ona dünyada ve ahirette kolaylık gösterir. Kim bir Müslümanın kusurunu örterse, Allah da onun dünyada ve ahirette kusurlarını örter. Kul kardeşinin yardımında olduğu müddetçe Allah da o kulun yardımcısıdır. Kim ilim öğrenmek için bir yola girerse, Allah ona cennete giden yolu kolaylaştırır...»

İbn Abbas'tan (r.a.) rivayetle Peygamberimiz (s.a.v.) Rabbinden naklederek buyurur: «Şüphesiz Allah iyilikleri ve kötülükleri takdir edip yazdı, sonra bunları açıkladı: Kim bir iyilik yapmaya niyet eder de yapamazsa, Allah onu kendi katında tam bir iyilik olarak yazar. Eğer niyet edip yaparsa, Allah onu on kattan yedi yüz kata ve daha fazlasına kadar katlar. Kim bir kötülüğe niyetlenir de (Allah korkusuyla) vazgeçerse, Allah onu tam bir iyilik olarak yazar. Şayet niyetlenip o kötülüğü işlerse, Allah onu sadece bir tek günah olarak yazar.»

Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayetle Resûlullah (s.a.v.) Allah Teâlâ'nın şöyle buyurduğunu bildirdi: «Kim Benim bir velî kuluma düşmanlık ederse, Ben ona harp ilan ederim! Kulum Bana, kendisine farz kıldığım şeylerden daha sevimli bir amelle yaklaşamaz. Kulum nafile ibadetlerle de Bana yaklaşmaya devam eder, nihayet Ben onu severim. Onu sevdiğim zaman da işiten kulağı, gören gözü, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum (bütün azalarını rızama uygun kılarım). Benden bir şey dilerse muhakkak veririm; Bana sığınırsa muhakkak korurum!»

İbn Abbas'tan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Şüphesiz Allah, benim hatırıma ümmetimden hata ile, unutarak ve zorlama (ikrah) altında işledikleri şeylerin günahını kaldırmıştır!»

Abdullah b. Ömer (r.a.) anlatıyor: Resûlullah (s.a.v.) omuzlarımdan tuttu ve şöyle buyurdu: «Dünyada tıpkı bir garip veya gelip geçen bir yolcu gibi ol!» İbn Ömer (r.a.) de şöyle derdi: «Akşama erdiğinde sabahı bekleme; sabaha erdiğinde akşamı bekleme! Sıhhatli anında hastalığın için, hayatında da ölümün için hazırlık yap!»

Abdullah b. Amr b. el-Âs'tan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Sizden birinizin heva ve hevesi, benim getirdiğim şeriata tâbi olmadıkça (kâmil manada) iman etmiş olamaz!»

Enes b. Mâlik'ten (r.a.) rivayetle Resûlullah (s.a.v.) Allah Teâlâ'nın şöyle buyurduğunu bildirdi: «Ey Âdemoğlu! Sen Bana dua ettiğin ve Benden umduğun müddetçe, sende ne günah olursa olsun bağışlarım ve buna aldırmam. Ey Âdemoğlu! Günahların gökyüzünün bulutlarına kadar ulaşsa, sonra Benden mağfiret dilesen seni bağışlarım. Ey Âdemoğlu! Sen Bana yer dolusu günahla gelsen, lâkin Bana hiçbir şeyi ortak koşmadan huzuruma çıksan, Ben de seni yer dolusu mağfiretle karşılarım!»