بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Helal Gıda & E-Kodları Fıkıh Rehberi
“Ey insanlar! Yeryüzündeki helal ve temiz (tayyib) rızıklardan yiyin.” (Bakara 168). Gıdalardaki E-kodları (E120 Karmin, E441 Jelatin, E471 vb.), kimyasal başkalaşım (İstihâle), eriyip kaybolma (İstihlâk) ve anlık etiket tarama motoru.
Kurkumin (Zerdeçal Ekstresi)
Gıdalara parlak sarı renk veren doğal bitkisel pigment.
Tamamen bitkisel menşeli olduğu için icmâen helal ve tayyibtir.
Riboflavin (B2 Vitamini)
Sarı-turuncu renk veren B2 vitamini kaynağı.
Bakteriyel fermantasyon veya sentetik yolla üretildiğinde dinen helaldir.
Tartrazin
Meşrubat, şekerleme ve dondurmalarda kullanılan sarı sentetik boya.
Kimyasal ve mineral menşeli olup necis madde içermediği için helaldir; ancak aşırı tüketimi sağlık açısından alerjen olabilir.
Karmin / Koşinil (Kırmız Böceği)
Kırmızı renk vermek için böceğin kurutulup ezilmesiyle elde edilen pigment. İçecek, yoğurt ve salamda yaygındır.
Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre çekirge dışındaki böceklerin yenmesi haramdır (Habâis). Dolayısıyla cumhura göre gıdalarda kullanımı haramdır. Mâlikî mezhebinde boğazlanma şartıyla cevaz veren görüş olsa da takva gereği kaçınılmalıdır.
Klorofil
Bitkilerin yapraklarından elde edilen doğal yeşil renklendirici.
Doğal bitkisel menşeli olduğundan ittifakla helaldir.
Karamel (I, II, III, IV)
Kola, bisküvi ve soslarda kahverengi renk verici.
Bitkisel şekerin kontrollü ısıtılmasıyla elde edilir, helaldir.
Beta-Karoten (A Vitamini Öncüsü)
Turuncu-sarı renk verici doğal provitamin A.
Bitkisel kaynaklı olduğu sürece helal ve şifalıdır. Eğer hayvansal yağda çözündürülmüşse helal kesim şartı aranır.
Betanin (Pancar Kırmızısı)
Doğal kırmızı renk verici.
Doğal ve tayyib bir kök sebzeden elde edildiği için helaldir; E120 karminin en temiz sünnete uygun alternatifidir.
Titanyum Dioksit
Beyazlatıcı ve opaklaştırıcı mineral madde. Sakız ve draje şekerlerde kullanılır.
Madenî ve mineral menşeli olduğu için necis değildir. (Son yıllarda AB'de biyolojik birikim şüphesiyle yasaklanmıştır; dinen haram olmamakla beraber sağlıktan ötürü ihtiyatlı olunabilir).
Sorbik Asit
Peynir, unlu mamul ve reçellerde küf ve maya önleyici koruyucu.
Bitkisel veya kimyasal sentez kaynaklıdır, dinen helaldir.
Sodyum Benzoat
Gazlı içecek ve turşularda asidik koruyucu.
Kimyasal mineral tuzdur, necis unsur barındırmaz, helaldir.
Sodyum Nitrit
Sucuk, salam ve pastırmada botulizm bakterisini önleyen ve et rengini koruyan madde.
Mineral menşelidir, haramlık unsuru taşımaz.
Askorbik Asit (C Vitamini)
Doğal antioksidan ve un geliştirici.
Doğal bitkisel fermantasyon ürünüdür, helal ve faydalıdır.
Lesitin (Soya / Yumurta)
Çikolata ve margarinlerde yağ ve suyun ayrışmasını önleyen emülgatör.
Piyasadaki lesitinlerin %98'i soya veya ayçiçeğinden elde edilir, icmâen helaldir. Hayvansal lesitin ancak domuzdan olursa haram olur.
Sitrik Asit (Limon Tuzu)
İçecek ve soslarda asitlik düzenleyici.
Bitkisel melas fermantasyonuyla üretilir, kesinlikle helaldir.
Tartarik Asit
Fırıncılıkta kabartıcı ve gazozlarda ekşilik verici asit.
Şarap fıçılarının dibinde biriken tortudan (tartar tuzu) kimyasal işlemlerle elde edilir. Hanefî fıkhına göre istihâle (kimyasal başkalaşım) geçirdiği ve alkol vasfını kaybettiği için temiz sayılır. Ancak takva sahibi fukaha üzüm suyundan doğrudan elde edilenini tercih eder.
Karragenan (Carrageenan)
Puding, süt tatlıları ve dondurmalarda jel yapıcı deniz yosunu ekstratı.
Bitkisel/deniz yosunu menşelidir, jelatin yerine kullanılan en güvenilir helal alternatiftir.
Guar Gam
Doğal kıvam artırıcı bitkisel lif.
Doğal tohum ekstresidir, helaldir.
Gliserol / Gliserin
Kek, bisküvi, ilaç ve kozmetikte nem tutucu tatlımsı sıvı.
Kaynak tespiti şarttır. Ambalajında 'Bitkisel Gliserin' (Vegetable Glycerin) yazıyorsa helaldir. Menşei belirsiz hayvansal gliserin şüphelidir; şer'i kesilmemiş hayvandan ise haramdır.
Jelatin (Gelatine)
Yumuşak şekerler (jelibon), marşmelov, yoğurt, pasta ve ilaç kapsüllerinde jelleştirici protein.
Şer'i usulle kesilmiş sığır veya balıktan elde edilmişse helaldir. Domuzdan veya mundar ölmüş leşten üretilmişse haramdır. Domuz jelatininin kimyasal yapısını tam kaybetmediği (istihâleye uğramadığı) bilimsel olarak ispatlandığından cumhur fukaha bunu haram sayar.
Mono ve Digliseritler
Ekmek, kek, çikolata ve margarinlerde yağ ve suyu bağlayan en yaygın katkı maddesi.
Üretici firmanın beyanı veya helal sertifikası esastır. 'Bitkisel kaynaklıdır' ibaresi varsa helaldir. Menşei belirtilmemişse şüphelidir, sakınılmalıdır.
Mono ve Digliseritlerin Yağ Asidi Esterleri
Kek miksleri ve unlu mamullerde hacim ve yumuşaklık sağlayıcı.
E471 ile aynı fıkhî hükme tabidir; kaynağın bitkisel olması şarttır.
Poligliserol Polirisinoleat (PGPR)
Çikolatanın akışkanlığını sağlayan ucuz emülgatör.
Hint yağı bitkisinden elde edildiği ve kullanılan gliserol bitkisel olduğu sürece helaldir.
Sodyum Karbonat / Bikarbonat (Kabartma Tozu)
Hamur kabartıcı ve asit giderici.
Doğal maden tuzudur, helaldir.
Kemik Fosfatı (Bone Phosphate)
Gıdalarda topaklanmayı önleyici mineral tozu.
Şer'i kesilmemiş hayvan veya domuz kemiklerinden elde edildiğinde necis kabul edilir, tüketimi haramdır.
Monosodyum Glutamat (MSG / Çin Tuzu)
Umami (lezzet) artırıcı beyaz kristal tuz.
Bitkisel şeker melası fermantasyonuyla üretilir, dinen haram bir madde içermez. Sağlık açısından hassasiyeti olanlar tedbirli olabilir.
Disodyum İnosinat
Cips, hazır çorba ve soslarda lezzet güçlendirici.
Eğer hayvansal et ekstratından üretilmişse şer'i kesim şartı aranır. Mikrobiyal fermantasyon ile üretilmişse helaldir.
Balmumu (Beeswax)
Şekerleme, draje ve meyve kabuklarını parlatıcı doğal mum.
Nahl Suresi 69 gereği arının karnından çıkan bal ve mum insanlara şifa ve helaldir.
Şellak (Shellac)
Çikolatalı drajeleri ve hapları parlatmada kullanılan reçineli salgı.
Böceğin bizzat kendisi değil salgısı olduğu için bal ve ipek gibi temiz sayan fetva meclisleri vardır; ancak böcek kalıntıları içerebildiğinden şüphelidir, takva ehli kaçınır.
L-Sistein (L-Cysteine)
Fırınlarda ekmek hamurunun kolay yoğrulmasını sağlayan un geliştirici aminoasit.
İslam fıkhında insanın hürmet ve kerameti esastır (İsrâ 70); insan uzuvlarının ve saçının ticarette veya gıdada kullanılması kat'i surette haramdır. Domuz kılından olanı da necis ve haramdır. Yalnızca sentetik veya mikrobiyal L-Sistein helaldir.
Aspartam
Diyet içecek ve sakızlarda şekersiz kalorisiz yapay tatlandırıcı.
Kimyasal sentez ürünüdür, necis madde barındırmaz; dinen haramlık sebebi yoktur.
Helal Kazanç & Helal Yaşam Külliyatı
Gıda fıkhının ardından helal ticaret, faizden arınma ve güncel modern finans konularını incelemek için külliyat sayfalarımıza geçebilirsiniz.