۞ Vekâlet, Havâle & Kefâlet ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Vekâlet, Havâle & Kefâlet
Şer'i Temsil, Borcun Nakli ve Rehin Fıkhı

« الزَّعِيمُ غَارِمٌ »

“Kefil (borçtan müştereken ve müteselsilen) borçludur.”

(Tirmizî, Büyû' 39; Ebû Dâvûd, Büyû' 88)

Vekilin salahiyetleri ve emanet sorumluluğu, havâle akdiyle asıl borçlunun borçtan beraat etmesi, kefâlet akdiyle müteselsil borçluluk ve rehinli malın dokunulmazlığı.

Vekâlet (Temsil)عَقْدُ الْوَكَالَةِ وَحُدُودُ تَصَرُّفَاتِ الْوَكِيلِ

Vekâlet Akdi ve Vekilin Sınırları

⚖️ Şer'i Kural:Bir kimsenin bizzat yapabileceği meşru hukuki muameleyi başkasına gördürmesidir. Vekil emin (güvenilir) kimsedir; kasıt ve kusuru olmadıkça telef olan malı tazmin etmez.

📖 Nass: Kehf 19: 'Şimdi siz birinizi şu gümüş paranızla şehre vekil olarak gönderin...'

Vekil müvekkilin talimatlarına uymak zorundadır. Alım-satım vekili, malı kendi şahsına satın alamaz veya fahiş zararla satamaz.

Câiz ve Emanettir

Havâle (Borcun Nakli)عَقْدُ الْحَوَالَةِ وَبَرَاءَةُ الذِّمَّةِ

Havâle Akdi ve Borçtan Beraat

⚖️ Şer'i Kural:Borçlunun borcunu üçüncü bir şahsa devretmesi ve alacaklının bunu kabul etmesidir. Havâle ile asıl borçlu borçtan tamamen beraat eder (kurtulur).

📖 Nass: Sahihayn (Buhârî ve Müslim): 'Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür. Biriniz ödeme gücü olan birine havâle edilirse bu havâleyi kabul etsin.'

Mecelle 673: 'Havâle zimmetten zimmete nakli deyn etmektir.' Havâlenin geçerli olması için üç tarafın (muhîl, muhtâl, muhâlun aleyh) rızası şarttır.

Câiz ve Bağlayıcıdır

Kefâlet (Teminat)عَقْدُ الْكَفَالَةِ (الضَّمَانُ)

Kefâlet Akdi ve 'Kefil Borçludur' Kaidesi

⚖️ Şer'i Kural:Bir kimsenin borçlunun borcuna kendi zimmetini ekleyerek alacaklıya karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olmasıdır.

📖 Nass: Yûsuf 72: '...ve ben buna kefilim.' Tirmizî 1265: 'Kefil borçludur (borçtan mesuldür).'

Alacaklı isterse asıl borçludan, isterse kefilden borcun tamamını talep edebilir. Kefil borcu ödedikten sonra asıl borçluya rücu eder.

Lâzımdır

Rehin (Rehinli Mülkiyet)عَقْدُ الرَّهْنِ وَأَحْكَامُ الْعَيْنِ الْمَرْهُونَةِ

Rehin Akdi ve Rehinli Malın Dokunulmazlığı

⚖️ Şer'i Kural:Alacaklının alacağını garantiye almak için borçludan bir malı teminat olarak teslim almasıdır. Alacaklı rehinli malı izinsiz kullanamaz ve kiraya veremez.

📖 Nass: Bakara 283: '...alınmış rehinler yeterlidir.' Sahih Buhârî: Peygamber Efendimiz'in bir Yahudi'den arpa alıp zırhını rehin bırakması.

Rehinli maldan faydalanmak (örneğin rehin bırakılan evde oturmak veya arabayı sürmek) faiz hükmündedir ve haramdır.

Meşrudur

Ticaret Hukuku & Şer'i Akitler Masasını İncele →