۞ Şerikât & İslami İktisat ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

İslam Şirketler & Ortaklık Hukuku
Mudârebe, Müşâreke, Müfâvada ve Sukuk

« أَنَا ثَالِثُ الشَّرِيكَيْنِ مَا لَمْ يَخُنْ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ »

“Ortaklar birbirine hıyanet etmedikleri sürece iki ortağın üçüncüsü (bereket ve yardımcısı) benim!”

(Kudsî Hadis — Ebû Dâvûd, Büyû' 26)

Emek-sermaye ortaklığı (Mudârebe), tam yetkili ortaklık (Müfâvada), sınırlı sermaye ortaklığı (İnân), sanat ve iş ortaklığı (Şirket-i Ebdân) ile modern anonim şirket ve sukuk fıkhı.

Mudârebe (Emek-Sermaye)عَقْدُ الْمُضَارَبَةِ (الْقِرَاضِ)

Mudârebe (Emek ve Sermaye Ortaklığı)

⚖️ Kâr ve Zarar Taksimi:Kâr baştan belirlenen yüzde oranında (ör: %50-%50) paylaşılır. Zarar durumunda mali kayıp tamamen sermayedara (rabbü'l-mâl) aittir; işletmeci (mudârib) ise yalnızca emeğini kaybetmiş olur.

📖 Nass: Hz. Hatice validemizin sermayesini Peygamber Efendimiz'e Şam ticaretinde mudârebe ile vermesi; Sahabe icmaı.

Mudârebede sermayedara garanti kâr vaat etmek faizdir ve akdi batıl kılar. Mudârib kasıt veya kusuru olmadıkça sermayedeki kayıptan sorumlu tutulamaz.

İcma ile Meşrudur

Şirket-i Emvâl (Sermaye)شَرِكَةُ الأَمْوَالِ: الْعِنَانُ وَالْمُفَاوَضَةُ

Şirket-i Emvâl: İnân ve Müfâvada Ortaklıkları

⚖️ Kâr ve Zarar Taksimi:Müfâvada: Sermaye, kâr ve kefalette tam eşitlik şarttır. İnân: Ortaklar sermaye ve kâr paylarını diledikleri oranlarda serbestçe belirleyebilirler.

📖 Nass: Ebû Dâvûd 3383 (Kudsî Hadis): 'Ortaklar birbirine hıyanet etmedikleri sürece iki ortağın üçüncüsü benim.'

Müfâvada ortaklığında her ortak diğerinin hem vekili hem de kefilidir; bir ortağın ticari borcundan diğeri şahsen mesuldür. İnân ortaklığında ise sadece vekalet vardır, kefalet yoktur.

Meşrudur

Şirket-i A'mâl (Emek/Sanat)شَرِكَةُ الأَعْمَالِ وَالأَبْدَانِ

Şirket-i A'mâl ve Ebdân (Sanat ve Emek Ortaklığı)

⚖️ Kâr ve Zarar Taksimi:İki veya daha fazla ustanın/sanatkarın sermaye koymaksızın bedenî emeklerini birleştirerek aldıkları işlerin gelirini aralarında taksim etmeleridir.

📖 Nass: İbn Mes'ûd ve Sa'd b. Ebî Vakkas'ın (r.anhüm) Bedir Savaşı'nda ganimet için ortaklık kurması ve Peygamberimiz'in bunu onaylaması.

Terziler, marangozlar veya yazılımcılar iş ortaklığı kurup işi teslim ettiklerinde ortak sorumluluk taşırlar. Ortaklardan biri hasta olsa dahi akit gereği payını alır.

Câizdir

Müşâreke (Kâr-Zarar Ortaklığı)الشَّرِكَاتُ الْمُسَاهَمَةُ وَالصُّكُوكُ الإِسْلامِيَّةُ

Modern Anonim Şirketler ve Sukuk (Kira Sertifikası)

⚖️ Kâr ve Zarar Taksimi:Şirketin ana faaliyet alanının helal olması, faizli kredi kullanmaması ve hisse senedi/sukuk sahiplerinin reel varlığa ortak olması şarttır.

📖 Nass: İslam Fıkıh Akademisi (Cidde) Karar No: 63; AAOIFI Şer'i Standardı No: 12.

Anonim şirket hisseleri şirketin malvarlığındaki hisseyi temsil eder. Faizli banka, içki veya kumar sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hisselerini almak haramdır.

Şer'i Şartlarla Câizdir

Ticaret Hukuku & Şer'i Akitler Masasını İncele →