۞ Şurûtü'n-Nikâhi ve'l-Fesh ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Nikâh Şartları & Fesih
Evlilik Sözleşmesi, Kusur Sebebiyle Fesih ve İktidarsızlık Mühleti

« أَحَقُّ الشُّرُوطِ أَنْ تُوفُوا بِهِ مَا اسْتَحْلَلْتُمْ بِهِ الْفُرُوجَ »

“Yerine getirilmeye en layık olan şartlar, kendisiyle nikâhı ve evlilik birliğini helal kıldığınız şartlardır.”

(Sahihayn: Buhârî 2721; Müslim 1418)

İslam aile ve münâkahât hukuku: Evlilik akdi esnasında ileri sürülen meşru ve bâtıl şartlar, eşlerdeki ağır hastalık veya cinsel kusurlar sebebiyle kâdı marifetiyle nikâhın feshi (Hıyâru'l-Ayb) ve 1 yıllık tedavi mühleti.

Meşru Şartlar ve Yerine Getirme Vücûbuالشُّرُوطُ الْمَشْرُوعَةُ فِي عَقْدِ النِّكَاحِ

Nikâh Sözleşmesindeki Meşru Şartlar ve Bağlayıcılığı

⚖️ Şer'i Kural:Evlilik akdi esnasında kadının veya erkeğin ileri sürdüğü şeriata aykırı olmayan şartlar (ör. mehrin peşin ödenmesi, belirli bir şehirde oturma, ikinci eş almama şartı - Hanbeli mezhebinde). Bu şartlara uyulmazsa mağdur tarafa nikâhı feshetme hakkı doğar.

📖 Nass: Sahihayn (Buhârî 2721, Müslim 1418): Resûlullah (s.a.v.) 'Yerine getirilmeye en layık olan şartlar, kendisiyle kadınların avretlerini helal kıldığınız (nikâh) şartlarıdır' buyurmuştur.

Hanbeli mezhebinde erkeğin üzerine ikinci evlilik yapmama şartı kadına fesih yetkisi verir; Hanefi'de ise mehr-i muaccel şartı geçerli sayılır.

Yerine Getirilmesi En Öncelikli Şartlardır

Bâtıl ve Fâsid Şartlarالشُّرُوطُ الْفَاسِدَةُ وَالْبَاطِلَةُ فِي النِّكَاحِ

Bâtıl Şartlar: Nikâhı Sakatlayan veya Hükümsüz Kalan Şartlar

⚖️ Şer'i Kural:Evliliğin temel gayesine veya şeriatın emrine aykırı olan şartlar (ör. nafaka ödememe, cinsel ilişkide bulunmama, kayınvalideyi terk etme şartı). Bu şartlar geçersizdir; nikâh ise geçerliliğini korur. Ancak Müt'a (muvakkat nikah) ve Şiğâr (mehrsiz takas) nikahın kendisini bâtıl kılar.

📖 Nass: Sahihayn (Buhârî 2168): 'Allah'ın Kitabında olmayan (şeriata aykırı) her şart yüz defa da koşulsa bâtıldır.'

Kadının mehrini veya nafakasını tamamen düşüren şartlar şer'an geçersizdir.

Şart Bâtıldır, Nikâh Sahih Kalır (Şiğâr ve Müt'a Hariç)

Kusur Sebebiyle Nikâhın Feshi (Hıyâru'l-Ayb)فَسْخُ النِّكَاحِ لِلْعَيْبِ فِي أَحَدِ الزَّوْجَيْنِ

Kusur Sebebiyle Nikâhın Feshi (Hıyâru'l-Ayb)

⚖️ Şer'i Kural:Eşlerden birinde evliliğin devamını ve evlilik birliğini imkansız kılan cüzam, baras, delilik veya bulaşıcı ölümcül bir hastalık yahut cinsel ilişkiye engel organik bir kusur bulunması durumunda diğer eş kâdıya başvurarak evliliği feshettirebilir.

📖 Nass: Sahabe İcmâı: Hz. Ömer (r.a.) eşinde ağır kusur veya delilik çıkan kimseye muhayyerlik (fesih hakkı) tanımıştır (Muvatta).

Kusur evlilikten önce bilinip rıza gösterilmişse fesih hakkı düşer; sonradan ortaya çıkmış veya gizlenmişse fesih talep edilir.

Mağdur Eşe Fesih Hakkı Verir

İktidarsızlık ve Ağır Hastalıkta Kâdı Kararıأَحْكَامُ الْعِنِّينِ وَتَأْجِيلُ الْقَاضِي سَنَةً قَمَرِيَّةً

İktidarsızlık Halinde Kâdının 1 Yıl Mühlet Tanıması (Te'cil)

⚖️ Şer'i Kural:Kocanın iktidarsız olması (innîn hali) sebebiyle kadın kâdıya başvurursa; kâdı dört mevsimin sıcak-soğuk tesirini görmek üzere kocaya tam bir kamerî yıl (354 gün) tedavi mühleti verir. Bir yıl sonunda cinsel birliktelik sağlanamazsa kadının talebiyle evlilik bir talâk-ı bâin ile feshedilir.

📖 Nass: Hulefâ-i Râşidîn Tatbikatı: Hz. Ömer, Hz. Ali ve İbn Mes'ûd (r.a.) innîn olan kocaya bir sene mühlet vermişlerdir.

Kadına tam mehir ödenir ve kadın iddet bekledikten sonra dilediği kimseyle evlenebilir.

1 Kamerî Yıl Tedavi Mühleti Verilir

İslam Aile Hukuku & Nikâh-Talâk Külliyatını İncele →