۞ Ahkâmü'l-Müflisi ve'd-Düyûn ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Müfâlese & İflas Hukuku
Müflisin Tasfiyesi, Garamet Paylaşımı ve Mühlet Tanıma

« وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍ ۚ وَأَن تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَّكُمْ »

“Eğer borçlu darlık içinde ise, ona eli genişleyinceye kadar mühlet verin. Sadaka olarak bağışlamanız ise sizin için daha hayırlıdır.”

(Bakara Suresi, 280. Ayet)

İslam borçlar ve icra-iflas hukuku: Borcu malından çok olan kimsenin (müflis) tasarruf yetkisinin kısıtlanması (hacr), satılan malların alacaklılara garamet usulüyle taksimi, darda kalan borçluya mühlet tanıma ve müflisin zaruri geçim hakkı.

İflas Hali ve Müflisin Mallarının Haczıأَحْكَامُ التَّفْلِيسِ وَالْحَجْرِ عَلَى الْمَدِينِ

Müfâlese: Borcu Malından Çok Olanın Tasfiyesi

⚖️ Şer'i Kural:Borçları mevcut mal varlığını aşan ve borcunu vadesinde ödeyemeyen kimse hakkında alacaklıların talebi üzerine kâdı hacr (tasarruf yasağı) koyar. Müflisin malları satılır ve borçlarına tahsis edilir.

📖 Nass: Ebû Dâvûd ve İbn Mâce (Sahih): 'Muâz b. Cebel (r.a.) çok borçlandı; Resûlullah (s.a.v.) onun mallarına el koydu ve alacaklıları arasında taksim etti.'

Hacr konulduktan sonra müflisin yapacağı hibe, bağış veya şüpheli borçlanmalar hukuken batıldır.

Kâdı Hükmüyle Sabit Olur

Garamet Usûlü (Alacaklılara Orantılı Dağıtım)قِسْمَةُ الْغُرَمَاءِ بِالْحِصَصِ فِي مَالِ الْمُفْلِسِ

Garamet Usûlü: Alacaklıların Hisseleri Oranında Paylaşım

⚖️ Şer'i Kural:Müflisin satılan mallarından elde edilen para bütün borçları karşılamaya yetmiyorsa; hiçbir alacaklıya haksız öncelik tanınmaksızın, her alacaklıya toplam alacağı oranında (yüzdelik garametle) ödeme yapılır.

📖 Nass: Sahih Müslim 1556: Resûlullah (s.a.v.) meyve borçları sebebiyle iflas eden bir sahabinin mallarını satıp alacaklılarına 'Bunu aranızda bölüşün; bundan fazlası sizin için yoktur' buyurmuştur.

Rehinli alacaklılar rehinli mal üzerinde öncelik hakkına sahiptir; artan kısım genel havuza aktarılır.

Adaletle Paylaştırma Kuralıdır

Darlık Halindeki Borçluya Mühlet Vermeإِنْظَارُ الْمُعْسِرِ وَفَضْلُ الْحَطِّ عَنِ الْمَدِينِ

Zor Durumdaki Borçluya Mühlet Tanıma ve Borcu Affetme

⚖️ Şer'i Kural:Borçlu hile yapmaksızın gerçekten iflas etmiş ve darlığa düşmüşse, ona ödeme kolaylığı buluncaya kadar mühlet tanımak alacaklılara Kur'an nassıyla farzdır. İmkanı olanın borcu tamamen veya kısmen bağışlaması ise en büyük sadakalardandır.

📖 Nass: Bakara 280: 'Eğer borçlu darlık içinde ise, ona eli genişleyinceye kadar mühlet verin. Eğer bilirseniz (borcu) sadaka olarak bağışlamanız sizin için daha hayırlıdır.' Buhârî: 'Kim bir darda kalana mühlet verirse, her gün için o borç kadar sadaka sevabı kazanır.'

Ödeme gücü varken borcunu geciktirmek (matl) ise zulümdür ve kâdı tarafından hapis cezası gerektirir.

Mühlet Farz / Borcu Silmek Büyük Sevaptır

Müflisin Şahsi ve Ailevi Nafaka Hakkıحِمَايَةُ النَّفَقَةِ الضَّرُورِيَّةِ لِلْمُفْلِسِ وَعِيَالِهِ

Müflisin ve Ailesinin Zaruri Geçim Hakkı

⚖️ Şer'i Kural:Müflisin malları haczedilip satılırken; onun ve bakmakla yükümlü olduğu ailesinin oturacağı mütevazı evi, üzerindeki zaruri elbiseleri, mesleğini icra edeceği aletleri ve bir aylık zaruri nafaka ihtiyacı haczedilemez.

📖 Nass: Mecelle Madde 998-1002: Müflisin zaruri ihtiyaç maddelerinin korunması ve satılamazlığı.

İslam hukuku alacaklının hakkını korurken borçluyu da insanlık onuruna yakışmayacak sefalete düşürmez.

Dokunulmazdır / Satılamaz

İflas, Hacr & Garamet Külliyatını İncele →