۞ İcâre-i Âdemî & Emek Fıkhı ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

İslam İş & İşçi Hukuku
Alınteri, Ücret, İş Sağlığı ve İtkân

« أَعْطُوا الأَجِيرَ أَجْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ »

“İşçiye ücretini teri kurumadan önce veriniz.”

(İbn Mâce, Rühûn 4)

İslam Şeriatı emeğin sömürülmesini yasaklamış; ücretin önceden açıkça belirlenmesini, vaktinde ödenmesini, can güvenliğini ve işçinin işini en sağlam şekilde yapma (itkân) vazifesini hükme bağlamıştır.

İşçi Haklarıأَدَاءُ أُجْرَةِ الأَجِيرِ دُونَ مَطْلٍ

Alınteri Kurumadan Ücretin Ödenmesi Farziyeti

⚖️ Şer'i İlke & Hüküm:İş bittiğinde veya belirlenen ödeme vaktinde ücret eksiksiz ve derhal ödenmelidir.

📖 Nass: İbn Mâce 2443: 'İşçiye ücretini teri kurumadan veriniz.' Sahih Buhârî (Kudsî Hadis): 'Kıyamet günü üç kişinin hasmıyım: Bir işçiyi çalıştırıp hakkını tam olarak vermeyen...'

İşverenin ödeme gücü varken işçinin maaşını geciktirmesi ('matlü'l-ganiyy') haramdır ve kâdî tarafından cezalandırılır.

Vâcip / Geciktirilmesi Zulümdür

İş Akdi (İcâre) Şartlarıشُرُوطُ عَقْدِ الإِجَارَةِ عَلَى الأَعْمَالِ

İş ve Hizmet Akdinin (İcâre) Sıhhat Şartları

⚖️ Şer'i İlke & Hüküm:Ücretin miktarı ve işin mahiyeti (süresi veya yapısı) belirsizlik (garar) içermeyecek şekilde baştan açıkça tayin edilmelidir.

📖 Nass: Ebû Dâvûd ve Ahmed: 'Kim bir işçi tutarsa, ona ne kadar ücret vereceğini baştan bildirsin.'

Mecelle 450: 'Ücretin malum olması şarttır.' Helal olmayan bir işte (örneğin faiz veya içki servisinde) işçi çalıştırmak akdi batıl kılar.

Lâzım ve Bağlayıcıdır

İş Güvenliği & Tazminatالسَّلامَةُ الْمِهْنِيَّةُ وَعَدَمُ التَّكْلِيفِ بِمَا لا يُطَاقُ

İş Sağlığı, Can Güvenliği ve Gücü Aşan Yük Yüklememe

⚖️ Şer'i İlke & Hüküm:İşçiye can ve beden sağlığını tehlikeye atacak veya gücünü aşan iş yüklenemez; yüklenirse işveren yardım etmekle yükümlüdür.

📖 Nass: Sahih Buhârî: 'Onlara güçlerinin yetmeyeceği işleri yüklemeyiniz. Şayet yüklerseniz, bizzat kendilerine yardım ediniz.' Kasas 27.

İşverenin gerekli tedbirleri almaması sebebiyle meydana gelen iş kazalarında diyet ve tazminat işverene aittir.

Farz (İşverenin Mesuliyeti)

İşveren Haklarıإِتْقَانُ الْعَمَلِ وَالأَمَانَةُ الْمِهْنِيَّةُ

İşçinin Emanet ve İşi Sağlam Yapma (İtkân) Mesuliyeti

⚖️ Şer'i İlke & Hüküm:İşçi mesai saatlerini ve emanet edilen aletleri korumak, işini hilesiz ve sağlam yapmakla mükelleftir.

📖 Nass: Beyhakî (Sahih Hadis): 'Şüphesiz Allah, sizden biriniz bir iş yaptığı zaman onu en güzel ve en sağlam şekilde yapmasını (itkân) sever.' Kasas 26: 'Ücretle tutacağın en hayırlı kimse güçlü ve güvenilir (el-Kaviyyü'l-Emîn) olandır.'

Kasıtlı ihmal veya tembellik sebebiyle işverenin malına zarar veren işçi o zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Vâcip / Ahlâkî Farziyet

Ticaret Hukuku & Şer'i Akitler Masasını İncele →