۞ Ahkâmü'l-İcâre & Leasing ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

İslam Kira & Finansal Kiralama
İcâre, Temlikli Kiralama ve Hava Parası

« الإِجَارَةُ بَيْعُ الْمَنْفَعَةِ الْمَعْلُومَةِ بِالْعِوَضِ الْمَعْلُومِ »

“Kira (icâre), belirli bir menfaatin belirli bir bedel karşılığında satışıdır.”

(Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, Madde 405)

Klasik gayrimenkul/araç kiralama şartları, mülkiyete devreden finansal kiralama (icâre müntehiye bi't-temlîk), dükkan devir bedeli (hava parası) fıkhı ve zaruret sebebiyle kira feshi hükümleri.

Klasik Kira (İcâre)عَقْدُ الإِجَارَةِ وَشُرُوطُ صِحَّتِهَا

Kira Akdinin (İcâre) Mahiyeti ve Sıhhat Şartları

⚖️ Şartlar ve Kaideler:1) Kiralanan malın menfaatinin mubah ve malum olması. 2) Kira bedelinin ve süresinin baştan açıkça belirlenmesi. 3) Malın esas bakım ve tamiratının (yapısal hasarlar) mülk sahibine ait olması.

📖 Nass: Kasas 26-27: Hz. Şuayb ile Hz. Musa arasındaki 8-10 yıllık hizmet ve nikah icâresi; Sahih Buhârî İcâre Kitabı.

Mecelle 405: 'İcâre menfaati muayyeneyi malumu bir ivaz mukabilinde satmaktır.' Evin boyası veya günlük kullanım masrafları kiracıya, çatı tamiratı veya ana boru patlağı ev sahibine aittir.

Meşru ve Lâzımdır

Finansal Kiralama (Leasing / Temlikli İcâre)الإِجَارَةُ الْمُنْتَهِيَةُ بِالتَّمْلِيكِ

Mülkiyete Devreden Kira (İcâre Müntehiye bi't-Temlîk)

⚖️ Şartlar ve Kaideler:Kira akdi ile mülkiyet devri şartı tek bir akitte birleştirilmemelidir. Kira sözleşmesi ayrı yapılmalı; kira bitiminde mülk hibe veya sembolik satış vaadiyle (müstakil vaad) devredilmelidir.

📖 Nass: İslam Fıkıh Akademisi (Cidde) Karar No: 110 (2000); AAOIFI Standardı No: 9.

Katılım bankacılığı konut ve araç finansmanında kullanılan bu yöntemde; kiralama süresince mülk bankanın sorumluluğundadır. Kiracı tüm taksitleri ödedikten sonra mülkiyet ayrı bir hibe senediyle devredilir.

Şartlı Câiz

Hava Parası (Hılûv / Devir Hakkı)بَدَلُ الْخُلُوِّ (حَقُّ التَّنَازُلِ عَنِ الإِيجَارِ)

Hava Parası ve Dükkan Devir Hakkı (Hılûv / Gufran)

⚖️ Şartlar ve Kaideler:Mülk sahibinin rızası olması şartıyla; kiracının müşteri potansiyeli ve dükkanın konumu sebebiyle yeni kiracıdan devir bedeli (hava parası) alması caizdir.

📖 Nass: İslam Fıkıh Akademisi Karar No: 31 (1988).

Kira sözleşmesi devam eden kiracının kalan hakkından yeni kiracı lehine feragat etmesi karşılığında aldığı bedel helal bir ivazdır.

Şartlı Câiz

Kira Akdinin Feshiفَسْخُ الإِجَارَةِ بِالْعُذْرِ الطَّارِئِ

Beklenmeyen Hal ve Zaruret Sebebiyle Kiranın Feshi

⚖️ Şartlar ve Kaideler:Dükkanın yıkılması, yolun kapanması veya kiracının iflası gibi akdin amacını imkansız kılan beklenmedik durumlarda Hanefi fıkhına göre kira akdi feshedilebilir.

📖 Nass: Mecelle 443: 'İcâre özür sebebiyle fesholunur.'

Cumhur (Şafii, Maliki, Hanbeli) akdin ancak malın telef olmasıyla bozulacağını söylerken; Hanefi fıkhı kiracının iflası veya tayini gibi ağır zaruretleri de fesih sebebi sayarak kolaylık sağlamıştır.

Özür Sebebiyle Câizdir

Ticaret Hukuku & Şer'i Akitleri İncele →