بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Hac & Umre Menâsiki
Dört Hak Mezhebe Göre Şer'i Rehber
﴿ وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ ﴾
“Haccı da, umreyi de Allah için tastamam yerine getirin.”
(Bakara Suresi, 196. Ayet)
İhramdan Arafat vakfesine, Ziyaret tavafından şeytan taşlama ve veda tavafına kadar adım adım haccın farzları, vacipleri, cinayetleri ve keffâretleri.
1. İhrama Girmek ve Mîkāt Sınırları
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Dört mezhepte de ihram haccın ve umrenin şartı veya rüknüdür; mîkātı ihramsız geçmek haramdır.
📖 Şer'i Ahkâm: İhram, niyet etmek ve Telbiye ('Lebbeyk Allâhümme lebbeyk...') getirmekle başlar. Dikişli elbise giymek (erkekler için), koku sürünmek, saç-sakal kesmek, avlanmak ve cinsel münasebet yasaktır.
İhram Cinayeti & Ceza: Mîkātı ihramsız geçenin geri dönüp ihrama girmesi gerekir; dönmezse kurban (dem) kesmesi vâcip olur.
2. Arafat Vakfesi (Haccın En Büyük Rüknü)
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Peygamberimiz: 'Hac Arafat'tır' buyurmuştur (Tirmizî, Hac 57). Arafat'a yetişemeyenin haccı batıl olur.
📖 Şer'i Ahkâm: Belirlenen vakit içinde bir an dahi olsa Arafat'ta bulunmak farzdır. Öğle ve ikindi namazları cem-i takdim ile birlikte kılınır.
İhram Cinayeti & Ceza: Arafat vakfesini kaçıran o yıl hac yapmamış sayılır; umreye dönüştürüp ihramdan çıkar ve ertesi yıl kaza eder.
3. Müzdelife Vakfesi ve Geceleme
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Hanefi'de bayram sabahı fecir ile güneş doğuşu arası vâciptir. Şafii ve Hanbeli'de gecenin yarısından sonra bulunmak yeterlidir.
📖 Şer'i Ahkâm: Akşam ve yatsı namazları Müzdelife'de cem-i te'hir ile yatsı vaktinde kılınır. Şeytan taşlama için taşlar buradan toplanır.
İhram Cinayeti & Ceza: Özürsüz olarak Müzdelife vakfesini terk edene kurban (dem) cezası gerekir.
4. Ziyâret (İfâza) Tavafı
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Dört mezhebin ittifakıyla haccın 2. temel rüknüdür; yapılmadıkça ihramdan tam çıkış (tahallül-i ekber) gerçekleşmez.
📖 Şer'i Ahkâm: Kâbe sol tarafa alınarak Hacerü'l-Esved hizasından başlanarak 7 defa dönülür. İlk 3 şavtta erkeklerin remel yapması ve ıztıbâ sünnettir.
İhram Cinayeti & Ceza: Ziyaret tavafını cünüp yapan kimseye Hanefi'de deve/sığır (bedene), abdestsiz yapana koyun (dem) gerekir.
5. Safâ ve Merve Arasında Sa'y
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Şafii, Maliki ve Hanbeli'de rükün; Hanefi mezhebinde ise vâciptir.
📖 Şer'i Ahkâm: Hz. Hacer validemizin hatırasına binaen yapılır. Erkekler iki yeşil ışık arasında hızlı adımlarla (hervele) yürürler.
İhram Cinayeti & Ceza: Hanefi'de özürsüz terki kurban (dem) gerektirir; diğer üç mezhepte yapılmadıkça hac tamamlanmaz.
6. Mina'da Şeytan Taşlama (Remy-i Cimâr)
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Dört mezhepte de vâciptir; taşların cemre havuzuna düşmesi şarttır.
📖 Şer'i Ahkâm: Her taş atılırken 'Bismillâhi Allâhu Ekber ragmen liş-şeytâni ve rızan lir-Rahmân' denir.
İhram Cinayeti & Ceza: Bir günün taşlamasını tamamen terk edene kurban (dem), birkaç taş eksik atana sadaka gerekir.
7. Tıraş Olma (Halk veya Taksîr) ve İhramdan Çıkış
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Erkeklerin saçlarını tamamen kazıtması (halk) kısaltmasından (taksir) efdaldir. Kadınlar saç uçlarından parmak ucu kadar keserler.
📖 Şer'i Ahkâm: Tıraş olmakla ilk tahallül (küçük ihramdan çıkış) gerçekleşir; cinsel ilişki dışındaki tüm ihram yasakları kalkar.
İhram Cinayeti & Ceza: Harem bölgesi sınırları dışında tıraş olmak veya vaktinden önce tıraş olmak kurban cezası gerektirir.
8. Vedâ Tavafı (Âfâkîler İçin)
⚖️ Dört Mezhep İttifakı: Mîkāt dışından gelen (Âfâkî) hacılar için Hanefi, Şafii ve Hanbeli'de vâciptir; Maliki'de sünnettir. Hayızlı kadınlardan düşer.
📖 Şer'i Ahkâm: Kâbe ile vedalaşma maksadıyla yapılır. Peşinden sa'y yapılmaz.
İhram Cinayeti & Ceza: Özürsüz olarak vedâ tavafını terk eden kimseye kurban (dem) cezası gerekir.