بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
İslam Çevre & Hayvan Hakları
İhyâ-i Mevât, Harîm ve Ekolojik Denge
« مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيْتَةً فَهِيَ لَهُ »
“Kim ölü (işlenmemiş) bir toprağı ihya edip canlandırırsa, o toprak kendisinin olur.”
(Ebû Dâvûd, İmâre 36; Tirmizî, Ahkâm 38)
İslam Şeriatı, tabiatı insanoğluna bir emanet olarak tevdi etmiştir. Ölü toprakların tarıma kazandırılması (ihyâ-i mevât), su ve nehir havzalarının korunması (harîm) ve hayvanlara eziyetin kesin haramlığı bu sistemin temelidir.
İhyâ-i Mevât (Ölü Arazilerin Canlandırılması)
📖 Hadis / Nass: Ebû Dâvûd ve Tirmizî: 'Kim ölü (işlenmemiş) bir toprağı canlandırırsa, o toprak kendisinin olur.'
İmam Ebû Hanîfe'ye göre kargaşa çıkmaması için devlet başkanının (idarenin) izni şarttır; İmam Şâfiî ve Mâlik'e göre ise doğrudan ihya ile mülkiyet kazanılır.
Harîm Alanları (Su Kuyuları ve Nehir Kenarları Dokunulmazlığı)
📖 Hadis / Nass: İbn Mâce: 'Eski kuyunun harîmi 50 arşın, yeni kazılan kuyunun harîmi 25 arşındır.'
İslam Şeriatı, su kaynaklarının kirlenmesini ve tıkanmasını engellemek amacıyla etrafında yapılaşma yasağı (harîm) getirmiştir.
Hayvan Hakları ve Eziyetin Mutlak Haramlığı
📖 Hadis / Nass: Sahih Buhârî: 'Bir kadın, hapsettiği ve açlıktan ölen bir kedi yüzünden cehenneme girdi.' Sahih Müslim: 'Allah her işte ihsanı (güzel davranmayı) emretmiştir; hayvanı kestiğinizde bile güzelce kesin.'
İslam kaza hukukunda kâdî (hâkim), sahibine hayvanına iyi bakması veya satması için zorlama yetkisine sahiptir; hisbe teşkilatı hayvanlara eziyeti zabıta marifetiyle engeller.
Ağaçlandırma ve Yeşil Alanların Korunması
📖 Hadis / Nass: Buhârî ve Müslim: 'Bir Müslüman bir ağaç diker veya bir ekin eker de ondan bir kuş, bir insan veya bir hayvan yerse, bu onun için mutlaka bir sadaka olur.' 'Kıyamet kopuyor olsa bile elinizdeki fidanı dikiniz.' (Ahmed b. Hanbel)
Savaşta dahi meyve veren ağaçların kesilmesi ve ekinlerin yakılması İslam harp hukukunca yasaklanmıştır.