بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Cenîn (Ana Karnındaki Çocuk), Düşük & Gurre Tazminatı Hukuku
حقوق الجنين في الشريعة الإسلامية وأحكام الإجهاض والغرة الشرعية
Cenînin eksik vücûb ehliyeti, 120 günde ruhun üflenmesi, kürtajın (iskāt-ı cenîn) şer'i sınırları, Gurre tazminatı (tam diyetin 1/20'si) ve Dört Mezhep hükümleri.
1. Cenînin Yaşam Hakkı & 120 Gün Evresi
حرمة حياة الجنين ومراحل خلقه ونفخ الروح في الفقه الإسلامي
Buhârî hadisi: 120 günde ruh üflenir; cenîn eksik vücûb ehliyetiyle mirasa ve vasiyete hak kazanır.
📜 Şer'i Deliller & Hadis Nassları:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ
“Ey insanlar! Şüphesiz biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan, sonra uzuvları belirmiş veya belirmemiş bir çiğnem etten yarattık.”
— Hac Suresi, 5. Ayet“Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: '...Sonra ona melek gönderilir ve ruh üflenir.'”
— Buhârî, Bed'ü'l-Halk, 6; Müslim, Kader, 1🏛️ Dört Hak Mezhebin Ahkâmı:
Cenîn doğduğu an sağ olarak ses verirse tam mirasçı olur ve ona cenaze namazı kılınır.
Rahme yerleştiği andan itibaren nutfenin dahi düşürülmesi haramdır.
120 günden sonra cenîni düşürmek kasten adam öldürme hükmündedir.
Cenîne karşı işlenen her türlü fiil cinayet kapsamında değerlendirilir.
- Cenîn sağ doğarsa geriye dönük olarak bütün haklarına (miras, vasiyet) kavuşur.
- Ölü doğan çocuğa isim verilir, yıkanır ve bir beze sarılarak defnedilir.
2. Kürtajın (İskāt-ı Cenîn) Hükmü & Tıbbi Zaruret
ضوابط الإجهاض والفرق بين قبل نفخ الروح وبعده للضرورة الطبية
Ruh üflendikten sonra ancak annenin hayatı tehlikedeyse kürtaja izin verilir; keyfi veya yoksulluk sebebiyle kürtaj haramdır.
📜 Şer'i Deliller & Hadis Nassları:
وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ ۖ نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ
“Yoksulluk endişesiyle çocuklarınızı öldürmeyin! Onları da sizi de biz rızıklandırırız.”
— İsrâ Suresi, 31. Ayet🏛️ Dört Hak Mezhebin Ahkâmı:
İlk 120 günde haklı bir tıbbi mazeret varsa kürtaja ruhsat vardır; mazeretsiz ise haramdır.
Nutfenin rahme yerleştiği ilk günden itibaren kürtaj mutlak surette haramdır.
İlk 40 günden sonra uzuv teşekkülü başladığı için düşürmek caiz görülmez.
40 günden sonra kürtaj haramdır; 120 günden sonra ise cinayet sayılır.
- Fakirlik veya sakatlık ihtimali tek başına ruh üflenmiş bebeğin hayatına son verme hakkı tanımaz.
- Kürtaj yapan doktor ve buna rıza gösterenler günaha ortak olurlar.
3. Gurre Tazminatı (Cenînin Diyeti) & Düşük Ahkâmı
فقه الغرة الشرعية: دية الجنين وقيمتها وكفارة القتل الخطأ
Buhârî 25: Cenîni düşüren fail tam diyetin 1/20'si olan Gurre (5 deve / 50 dinar altın) öder.
📜 Şer'i Deliller & Hadis Nassları:
“Resûlullah (s.a.v.) ana karnında düşürülen cenîn için bir Gurre (tam diyetin 1/20'si) tazminata hükmetti.”
— Buhârî, Diyât, 25; Müslim, Kasâme, 34🏛️ Dört Hak Mezhebin Ahkâmı:
Gurre failin âkılesi (akrabaları) tarafından ödenir; fail mirastan pay alamaz.
Gurre ile birlikte failin 60 gün kefâret orucu tutması müstehaptır.
Cenîn sağ doğup darp sebebiyle hemen ölürse tam diyet (100 deve) gerekir.
Kasıtlı düşürmede Gurre yanında katil kefareti (2 ay peş peşe oruç) vacip olur.
- Anne kendi fiiliyle (ilaç içerek vb.) çocuğunu düşürürse Gurre'yi çocuğun babasına öder ve kendisi mirastan mahrum kalır.
- Trafik kazasında hamile kadının bebeğinin ölümüne sebep olan kusurlu sürücü Gurre tazminatı ödemekle yükümlüdür.