۞ Ahkâmü'l-Ce'âleh ve'l-Müsâbakah ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Ca'âle & Müsâbaka
Ödül Sözleşmesi, Helal Yarışma ve Bahis Yasağı

﴿ قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَن جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ ﴾

“Hükümdarın su kabını arıyoruz. Onu getirene bir deve yükü mükâfat vardır; buna ben kefilim.”

(Yûsuf Suresi, 72. Ayet)

İslam borçlar ve sosyal hayat hukuku: Kayıp bulma veya başarı primi olarak ödül vaadi (Ca'âle), at yarışı, ok atma ve ilmi müsabakalarda helal ödül şartları, sponsorluk ve kumardan (müyessir) ayrılan ince sınırlar.

Ca'âle (Ödül / Başarı Sözleşmesi)عَقْدُ الْجَعَالَةِ وَشُرُوطُ اسْتِحْقَاقِ الْجُعْلِ

Ca'âle: Belirli Bir İşi veya Başarıyı Sağlayana Ödül Vadetme

⚖️ Şer'i Kural:Bir kimsenin 'Kaybolan bilgisayarımı bulana 1000 TL ödül vereceğim' veya 'Bu hastalığa çare bulan hekime şu kadar prim vereceğim' şeklinde belirli bir neticeye karşılık ödül (cû'l) taahhüt etmesidir.

📖 Nass: Yûsuf 72: 'Hükümdarın su kabını arıyoruz. Onu getirene bir deve yükü (mükâfat) vardır; buna ben kefilim.' Sahihayn: Sahabenin yılan sokan kabile reisine Fatiha okuyup rukye yapması ve karşılığında bir sürü koyun ödülü alıp Peygamberimiz'in bunu helal kılması (Buhârî 2276).

İcâreden farkı: İşi yapacak kişinin baştan bilinmesi şart değildir; işi kim tamamlarsa ödülü o hak eder.

Dört Mezhepte Câizdir / Kur'an'la Sabittir

Müsâbaka (Yarışma ve Müsabaka Fıkhı)أَحْكَامُ الْمُسَابَقَةِ وَالرِّهَانِ الشَّرْعِيِّ

Müsâbaka: Ok Atma, At Yarışı ve İlmi Müsabakalar

⚖️ Şer'i Kural:Cihada hazırlık, beden terbiyesi ve ilmi teşvik amacıyla at, deve, koşu, yüzme, ok atma, güreş ve Kur'an/ilim yarışmaları düzenlemek ve bunlara ödül koymak caiz ve müstehabtır.

📖 Nass: Ebû Dâvûd 2574, Tirmizî 1700 (Sahih): 'Ödül koymak ancak ok atma, at yarışı ve deve yarışında caizdir.' Fukaha ilmi ve Kur'an yarışmalarını da dinin i'lâsı gayesiyle buna kıyas etmiştir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Medine'de at ve deve yarışları düzenlemiş, Hz. Âişe validemiz ile koşu yarışı yapmış ve Rükâne ile güreşmiştir.

Sünnettir / Meşrudur

Yarışmalarda Helal Ödül Şartlarıشُرُوطُ الْعِوَضِ فِي الْمُسَابَقَةِ وَالْمُحَلِّلِ

Yarışmalarda Helal Ödül Şartları ve Hülleci (Muhallil)

⚖️ Şer'i Kural:Yarışmada ödülü: 1) Devlet veya üçüncü bir şahıs (sponsor) koyarsa, 2) Yarışmacılardan sadece biri tek taraflı koyarsa ('sen beni geçersen ödül senindir, ben geçersem senden bir şey almam') helaldir.

📖 Nass: Ebû Dâvûd ve İbn Mâce: İki yarışmacının da ortaya para koyması halinde, araya ortaya para koymayan eşit şartlarda üçüncü bir yarışmacının (muhallil) girmesi şartıyla yarışma kumardan çıkar.

Her iki tarafın da para koyup kazananın parayı alması kumar (müyessir) hükmündedir.

Şartlara Uyulursa Helaldir

Kumardan (Müyessir) Ayrılan İnce Çizgiالْفَرْقُ بَيْنَ الْمُسَابَقَةِ الْمَشْرُوعَةِ وَالْقِمَارِ الْمُحَرَّمِ

Kumardan (Müyessir / Bahis) Kesin Olarak Ayrılan Sınırlar

⚖️ Şer'i Kural:Katılımcıların para yatırıp bir kısmının kazandığı, bir kısmının ise parasını kaybettiği şans oyunları, loto, iddaa, spor bahisleri ve giriş ücretiyle ödül havuzu oluşturan turnuvalar Mâide 90 ayeti gereğince kesinlikle kumardır.

📖 Nass: Mâide 90: 'Ey iman edenler! Şarap, kumar (müyessir), dikili taşlar (putlar) ve şans okları birer şeytan işi pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.'

İslam'da ödül başarıya ve gayrete verilir; başkasının kaybı üzerine kazanç kurulamaz.

Kumar Kat'î Olarak Haramdır

Ticaret Hukuku & Şer'i Akitleri İncele →