۞ Ahkâmü'l-Vasiyye ve't-Terikât ۞

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Vasiyet & Tereke Hukuku
Tasfiye Sırası, 1/3 Sınırı ve Lâ Vasiyyete Li-Vâris

« إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ ، فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ »

“Şüphesiz Allah her hak sahibine hakkını vermiştir; binaenaleyh (mirastan hissesi olan) varise ayrıca vasiyet yapılamaz!”

(Ebû Dâvûd, Vesâyâ 6; Tirmizî, Vesâyâ 5)

Ölen kimsenin malından cenaze masrafları, kul borçları ve vasiyetlerin ödenme sırası; malın en fazla 1/3'ü (üçte biri) ile sınırlı vasiyet yetkisi ve batıl/zulüm içeren vasiyetlerin iptali.

Tereke Tasfiye Sırasıتَرْتِيبُ حُقُوقِ التَّرِكَةِ

Terekenin Şer'i Tasfiye Sırası

⚖️ Şer'i Fıkhi Kural:Ölen kimsenin malından sırasıyla: 1) Cenaze techiz ve tekfin masrafları, 2) Kul borçları ve Allah'a ait borçlar (zekat/hac), 3) Kalan malın en fazla 1/3'ünden vasiyetlerin ödenmesi, 4) Kalanın ferâiz mirasçılarına taksimi.

📖 Nass: Nisâ 11-12: '...yapılan vasiyetten ve borçtan sonra.'

Borçlar ödenmeden vasiyet yerine getirilemez; vasiyet ve borçlar ifa edilmeden mirasçılar mirası taksim edemez.

Farzdır (Kesin Sıra)

1/3 Vasiyet Sınırıحَدُّ الثُّلُثِ فِي الْوَصِيَّةِ

Vasiyette 1/3 (Üçte Bir) Azamî Sınırı

⚖️ Şer'i Fıkhi Kural:Kişi malının en fazla üçte birini (1/3) yabancılara veya hayır kurumlarına vasiyet edebilir; 1/3'ü aşan kısım ancak tüm mirasçıların rızasıyla geçerli olur.

📖 Nass: Sahihayn (Buhârî ve Müslim) Sa'd b. Ebî Vakkas hadisi: 'Üçte bir... Üçte bir bile çoktur. Mirasçılarını zengin bırakman, onları insanlara el açan muhtaçlar olarak bırakmandan daha hayırlıdır.'

Mirasçıların haklarını zedeleyecek aşırı vasiyetler şer'i mahkemece 1/3 oranına indirilir.

Vâciptir / Üzeri Mirasçı İznine Bağlıdır

Varise Vasiyet Yasağıلا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ

'Varise Vasiyet Yoktur' (Lâ Vasiyyete Li-Vâris) İlkesi

⚖️ Şer'i Fıkhi Kural:Kur'an-ı Kerim'de mirastan hissesi belirlenmiş olan mirasçılardan birine (örneğin bir oğula veya kıza) fazladan mal vasiyet etmek haramdır.

📖 Nass: Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce (Sahih Hadis): 'Şüphesiz Allah her hak sahibine hakkını vermiştir; binaenaleyh varise vasiyet yoktur.'

Mirasçılar arasında adaleti ve kardeşlik bağlarını korumak amacıyla bir mirasçı lehine vasiyet batıl sayılmıştır; ancak vefattan sonra diğer tüm mirasçılar icazet verirse geçerli olur.

Kesinlikle Haram ve Batıldır

Batıl ve Haram Vasiyetlerالْوَصَايَا الْبَاطِلَةُ وَالْجَائِرَةُ

Batıl, Zulüm ve Günah İçeren Vasiyetler

⚖️ Şer'i Fıkhi Kural:Şeriata aykırı bir fiili emreden (örneğin faizli kuruma bağış, içki üretimi, mirasçıyı mirastan mahrum bırakma kastı) vasiyetler geçersizdir.

📖 Nass: Bakara 182: 'Kim vasiyet edenin haksızlığa meyletmesinden veya günaha girmesinden endişe eder de aralarını düzeltirse ona bir günah yoktur.'

Vasiyet edilen mal meşru, helal ve tasarrufu caiz bir mal olmalıdır.

İptal Edilir / Tenfiz Edilmez

Şer'i Ferâiz (Miras Taksimatı) Motorunu Çalıştır →