🕌 Fıkhu Sucûdi's-Sehv & Ahkâmü's-Salât 🕌

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ

✦

Namazda Sehiv Secdesi Sebepleri & Detaylı Tablosu

موجبات سجود السهو في الصلاة وجداوله التفصيلية في المذاهب الأربعة

Namazda farzın geciktirilmesi, vacibin terki/geciktirilmesi, rekat şüpheleri (3 mü 4 mü kıldım?), selamdan önce/sonra yapılış usûlü ve Dört Mezhep hükümleri.

1. Sehiv Secdesinin Mahiyeti & Şer'i Hükmü

حقيقة سجود السهو وحكمه الشرعي لجبر الخلل في الصلاة

Hanefî'de vacip; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî'de sünnettir. Namazdaki kusurları telafi eder.

Namaz kılarken yanılma, unutma veya dalgınlık sebebiyle namazın vaciplerinden birinin terk edilmesi veya farzlarından birinin geciktirilmesi durumunda meydana gelen eksikliği gidermek için namazın sonunda yapılan iki secdeye 'Sehiv Secdesi' (Yanılma Secdesi) denir. Şer'i Hükmü: • **Hanefî Mezhebi:** Sehiv secdesi yapmak **Vaciptir**. Kasten terk eden günah işlemiş olur ve namazı noksan kalır; vakit çıkmamışsa iade edilmesi vacip görülmüştür. • **Cumhur Fukaha (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî):** Sehiv secdesi **Sünnettir**. Terk edilmesi durumunda namaz bozulmaz; ancak büyük bir sevap kaçırılmış olur.

📜 Şer'i Deliller & Ayet/Hadisler:

“Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: 'Biriniz namazında şüpheye düşer de kaç rekat kıldığını (üç mü dört mü) bilemezse, şüpheyi atsın ve en az rekatı (kesin bildiğini) esas alsın. Sonra selam vermeden önce iki secde yapsın!'”

— Müslim, Mesâcid, 88; Buhârî, Salât, 31

“Peygamber Efendimiz (s.a.v.) öğle veya ikindi namazında iki rekat kılıp selam verdiğinde Zülyedeyn uyardı; Efendimiz kalkıp iki rekat daha kıldı, selam verip ardından iki sehiv secdesi yaptı.”

— Buhârî, Sehiv, 1; Ebû Dâvûd, Salât, 191

🏛️ Dört Hak Mezhebin Hükmü ve Yapılış Şekli:

🌿 Hanefî Mezhebi:

Vaciptir; terk edilmesi halinde namaz kerahetle caiz olur, vaktinde iadesi vaciptir.

📜 Mâlikî Mezhebi:

Namazdaki noksanlık için selamdan önce, fazlalık için selamdan sonra yapılması sünnettir.

🕌 Şâfiî Mezhebi:

Namazın sünnet-i eb'azlarından biri terk edildiğinde selamdan HEMEN ÖNCE yapılması sünnettir.

🏛️ Hanbelî Mezhebi:

Bazı durumlarda vacip, bazı durumlarda müstehaptır.

📌 Temel Sehiv Secdesi İlkeleri:

Namazın farzlarından biri (kıyam, rüku, secde, kıraat vb.) kasten veya sehven tamamen terk edilirse sehiv secdesi kurtarmaz; namaz bâtıldır ve baştan kılınmalıdır.
Sünnetlerin terk edilmesinden dolayı sehiv secdesi yapılmaz (Örn: Sübhaneke, eûzü-besmele, rüku tesbihleri).

2. Sehiv Secdesini Gerektiren Dört Temel Durum

الحالات الأربع الموجبة لسجود السهو في المذهب الحنفي

1) Vacibin terki, 2) Vacibin gecikmesi, 3) Farzın gecikmesi/tekrarı, 4) Rekat şüphesi.

Hanefî fıkhına göre sehiv secdesini vacip kılan 4 asli sebep: 1. **Bir Vacibin Unutularak Terk Edilmesi:** • Fâtiha Suresi'nden sonra Zamm-ı Sûre okumayı unutmak, • Üç veya dört rekatlı namazlarda ilk oturuşu (Ka'de-i Ûlâ) unutup 3. rekata kalkmak, • Vitir namazında Kunut tekbirini veya Kunut dualarını unutmak, • Bayram namazı zevâid tekbirlerini unutmak. 2. **Bir Vacibin Geciktirilmesi:** • Fâtiha ile Zamm-ı Sure arasında bir rükün eda edecek kadar (üç tesbih miktarı) düşünceye dalmak. 3. **Bir Farzın Geciktirilmesi veya Tekrar Edilmesi:** • Birinci oturuşta Tahiyyat bittikten sonra unutarak "Allahümme salli alâ Muhammed..." diyerek üçüncü rekata kalkmayı geciktirmek, • Bir rekatta iki defa rüku yapmak veya üç defa secde etmek (ziyade farz). 4. **Kasten Vacibi Terk Etmek:** • Vacip kasten terk edilirse sehiv secdesi yapılmaz; namaz noksan olduğu için baştan kılınmalıdır.

📜 Şer'i Deliller & Ayet/Hadisler:

“Sehiv secdesi vacibin sehven terkinde veya farzın sehven tehîrinde meşrudur.”

— İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr, Babü Sucûdi's-Sehv

🏛️ Dört Hak Mezhebin Hükmü ve Yapılış Şekli:

🌿 Hanefî Mezhebi:

Vacibin kasten terki namazın iadesini gerektirir; sehiv secdesi sadece unutma halinde telafi eder.

📜 Mâlikî Mezhebi:

Namazın müekked sünnetlerinden iki veya daha fazlası terk edilirse sehiv secdesi gerekir.

🕌 Şâfiî Mezhebi:

İlk oturuş ve kunut duası (sünnet-i eb'az) terk edildiğinde sehiv secdesi yapılır.

🏛️ Hanbelî Mezhebi:

Vacibin terki ve farzın gecikmesinde sehiv secdesi vaciptir.

📌 Temel Sehiv Secdesi İlkeleri:

İmam sehiv secdesi yaptığında cemaatin de imama uyarak secde etmesi vaciptir.
İmama sonradan yetişen mesbûk, imamın sehiv secdesine katılır, sonra kalkıp eksik rekatlarını tamamlar.

3. Rekat Sayısında Şüpheye Düşülmesi & Yakîne Bina

حكم الشك في عدد الركعات والبناء على اليقين والظن الغالب

Sürekli şüphe yaşayan galip zannına göre kılar; galip zannı yoksa en az rekatı (yakîn) esas alır.

Namaz esnasında kaçıncı rekatta olduğu hususunda şüpheye düşen kimsenin durumu: 1. **Hayatında İlk Defa veya Çok Nadiren Şüpheye Düşen Kimse:** Namazı bozar ve sıfırdan yeniden kılar (Hanefî fıkhı). 2. **Sık Sık Şüpheye Düşen (Vesvese Ehli) Kimse:** • **Galip Zannı Varsa:** Kalbi hangi rekata daha çok meylediyorsa (örn: 'Galiba 3. rekattayım') o rekatı kabul eder ve namazı tamamlar. • **Galip Zannı Yoksa (Yüzde Elli Elli):** **En az rekatı esas alır (Yakîne bina eder).** *Örnek:* 3 mü 4 mü kıldığında tereddüt eden kişi kendisini 3. rekatta kabul eder. Ancak 3. rekatın sonunda da oturur (zira belki 4'tür, farz oturuşu kaçırmamak için), Tahiyyat okur, kalkıp 4. rekatı kılar ve sonunda **Sehiv Secdesi** yapar.

📜 Şer'i Deliller & Ayet/Hadisler:

“Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: 'Kim namazında üç mü dört mü kıldığında şüphe ederse, üçü esas alsın ve sonunda iki secde yapsın!'”

— Tirmizî, Salât, 172; Ebû Dâvûd, Salât, 190

🏛️ Dört Hak Mezhebin Hükmü ve Yapılış Şekli:

🌿 Hanefî Mezhebi:

Sık şüpheye düşen galip kanaatine veya en az rekat esasına göre sehiv secdesiyle namazı ikmal eder.

📜 Mâlikî Mezhebi:

Şüphe halinde daima en az rekat esas alınır ve selamdan önce sehiv secdesi yapılır.

🕌 Şâfiî Mezhebi:

Yakîn olan en az miktardır; şüphe zail edilip eksik rekat tamamlanır ve selamdan önce secde edilir.

🏛️ Hanbelî Mezhebi:

İmam şüphede galip zanna; tek başına kılan ise yakîne bina eder.

📌 Temel Sehiv Secdesi İlkeleri:

Namaz bittikten ve selam verildikten sonra gelen şüpheye ve vesveseye asla itibar edilmez.
Şüphe sebebiyle her oturuşta farz olan Ka'de-i Ahîre ihtimaline binaen oturulması şarttır.

4. Sehiv Secdesinin Yapılış Usûlü & Mezhep Farkları

كيفية أداء سجود السهو وموضعه قبل السلام أو بعده

Hanefî'de sağa tek selamdan sonra; Şâfiî'de selamdan önce; Mâlikî'de ziyadede sonra, noksanda öncedir.

Sehiv secdesinin adım adım yapılış tertibi: Hanefî Mezhebine Göre Yapılış: 1. Son oturuşta yalnız **Tahiyyat (Ettehiyyâtü)** duası okunur. 2. Yalnızca **sağ tarafa tek selam** verilir ("Esselâmü aleyküm ve rahmetullâh"). 3. "Allahu Ekber" diyerek secdeye varılır; secdede 3 defa "Sübhâne Rabbiye'l-A'lâ" denir. 4. "Allahu Ekber" ile oturulur, tekrar "Allahu Ekber" ile 2. secdeye gidilir. 5. "Allahu Ekber" diyerek son oturuşa geçilir; bu oturuşta **Tahiyyat, Salli-Bârik ve Rabbenâ** duaları baştan sona okunarak hem sağa hem sola selam verilir.

📜 Şer'i Deliller & Ayet/Hadisler:

“Hanefî mezhebinde sehiv secdesi sağa tek selamdan sonra ifa edilen iki secdedir.”

— Mecelle ve Dürrü'l-Muhtâr

🏛️ Dört Hak Mezhebin Hükmü ve Yapılış Şekli:

🌿 Hanefî Mezhebi:

Sağa tek selam verildikten sonra iki secde yapılır, ardından dualar okunup iki tarafa selam verilir.

📜 Mâlikî Mezhebi:

Namazda fazlalık olmuşsa selamdan sonra; eksiklik olmuşsa selamdan önce yapılır.

🕌 Şâfiî Mezhebi:

Sehiv secdesi her durumda birinci selamdan HEMEN ÖNCE yapılır.

🏛️ Hanbelî Mezhebi:

Hadislerde selamdan sonra yapılan hallerde selamdan sonra, selamdan önce geçen hallerde önce yapılır.

📌 Temel Sehiv Secdesi İlkeleri:

Cemaatle namazda imamın cemaatin namaz bitti sanıp dağılmaması için sadece sağa selam vermesi esastır.
Sehiv secdesi yapmayı unutup iki tarafa selam veren kişi namaza aykırı bir fiil yapmamışsa (konuşmamış, yönünü dönmemişse) hemen niyet edip sehiv secdesini tamamlar.

← Namazın Vacip & Sünnetleri Tilâvet Secdesi & Âyetleri →