بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Kurban & Zebâyih Hukuku
Şer'i Kesim, Yaş Sınırları ve Ortaklık
﴿ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ ﴾
“Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.”
(Kevser Suresi, 2. Ayet)
Kurban ibadetinin Hanefi ve Cumhur fıkhındaki hükmü, kurban edilecek hayvanların yaş sınırları, büyükbaşta 7 hisse ve niyet birliği şartı, kurbana mâni olan ayıplar ve şer'i kesim usulü.
Kurbanın (Udhiyye) Dindeki Hükmü
⚖️ Dört Mezhep: İmam Ebû Hanîfe'ye göre zengine vâciptir. İmam Şâfiî, İmam Mâlik ve Ahmed b. Hanbel'e göre sünnet-i müekkededir.
📋 Şartlar & Sınırlar: Temel ihtiyaçları ve borçları dışında 80.18 gr altın veya değerinde mala sahip olan kimse kurbanla mükelleftir. Yolcuya (seferî) Hanefi'de vacip değildir.
📖 Nass: Kevser 2: 'Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.' Hadis (İbn Mâce): 'Gücü yettiği halde kurban kesmeyen bizim mescidimize yaklaşmasın.'
Kurban Edilecek Hayvanların Cinsi ve Yaş Sınırları
⚖️ Dört Mezhep: Dört mezhebin icmaı ile sabittir.
📋 Şartlar & Sınırlar: Koyun ve keçi: 1 yaşını doldurmuş olmalıdır (Koyun 6 aylık olup 1 yaşındaki gibi gösterişli ise caizdir). Sığır ve manda: 2 yaşını doldurmuş olmalıdır. Deve: 5 yaşını doldurmuş olmalıdır.
📖 Nass: Hac 34; Sahih Müslim: 'Kurban olarak ancak müsinne (yaşını doldurmuş) olanı kesin...'
Büyükbaş Hayvanda Ortaklık ve Niyet Birliği Şartı
⚖️ Dört Mezhep: Dört mezhep ittifakı (Câbir b. Abdillah hadisi — Müslim, Hac 350).
📋 Şartlar & Sınırlar: Ortakların hepsinin niyetinin ibadet (kurban, akika, adak) olması şarttır. Ortaklardan biri sırf et temini niyetiyle girerse hiçbirinin kurbanı sahih olmaz (Hanefi).
📖 Nass: Sahih Müslim: 'Hudeybiye yılında Resûlullah ile birlikte deveyi yedi, sığırı da yedi kişi için kestik.'
Kurbana Mâni Olan ve Olmayan Ayıplar
⚖️ Dört Mezhep: Dört mezhep ittifakı (Berâ b. Âzib hadisi — Tirmizî, Edâhî 5).
📋 Şartlar & Sınırlar: Kurbana mâni olanlar: Bir veya iki gözü kör olan, kesim yerine yürüyemeyecek derecede topal olan, aşırı zayıf ve iliği kurumuş olan, kulağının veya kuyruğunun yarıdan fazlası kopmuş olan. Mâni olmayanlar: Şaşı, boynuzu kırık (kökünden sökülmemiş), burma (iğdiş edilmiş) hayvanlar.
📖 Nass: Tirmizî 1497: 'Dört kusur kurbanda caiz değildir: Körlüğü aşikar olan kör, hastalığı aşikar olan hasta, topallığı aşikar olan topal, kemiklerinde ilik kalmamış zayıf.'
Şer'i Kesim (Zebh) Şartları ve Mekanik Kesim
⚖️ Dört Mezhep: Hanefi ve Maliki'de kasten Besmele'yi terk etmek eti haram kılar; Şafii'de unutarak veya kasten terkte mekruh olmakla birlikte et helaldir.
📋 Şartlar & Sınırlar: Bıçağın keskin olması, hayvanın gözü önünde bilenmemesi sünnettir. Elektroşok verilerek bayıltılan hayvan kesim anında canlı ise eti helaldir; şok esnasında ölürse leş (meyte) hükmündedir.
📖 Nass: En'âm 121: 'Üzerine Allah'ın ismi anılmayanlardan yemeyin; çünkü bu bir fısktır.' Sahih Müslim 1955.