Büyük İslam Fukahâsı & Müctehidler Külliyatı

الْإِمَامُ أَبُو يُوسُفَ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ

Ebû Hanîfe'nin en büyük iki talebesinden biridir. Abbâsî halifeleri Mehdî, Hâdî ve Hârûnürreşîd dönemlerinde başkadılık yapmış, Hanefî mezhebinin doğudan batıya yayılmasını sağlamıştır.

الْإِمَامُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الشَّيْبَانِيُّ

Hem Ebû Hanîfe hem İmam Ebû Yûsuf hem de Medine'de İmam Mâlik'in rahle-i tedrisinde bulunmuştur. İmam Şâfiî onun hakkında 'İlimde Muhammed b. Hasan'dan daha fasih ve derin birini görmedim' buyurmuştur.

الْإِمَامُ زُفَرُ بْنُ الْهُذَيْلِ

Ebû Hanîfe'nin ders meclisinde kıyas münazaralarının baş aktörüdür. Zühd ve takvasıyla maruf olup Basra kadılığı yapmıştır.

الْإِمَامُ أَبُو جَعْفَرٍ الطَّحَاوِيُّ

Önce Şâfiî mezhebinde yetişmiş (İmam Müzenî'nin yeğenidir), ardından Hanefî mezhebinin delil zenginliğini görerek Hanefî olmuş ve Mısır'da yüzlerce talebe yetiştirmiştir.

شَمْسُ الْأَئِمَّةِ السَّرَخْسِيُّ

Hakkı tavizsiz söylediği için hapse atılmış, 15 yıl kuyuda mahpus kaldığı halde 30 ciltlik el-Mebsût'u ve Usûl eserini tek bir kitaba bakmadan hafızasından yazdırmıştır.

عَلَاءُ الدِّينِ الْكَاسَانِيُّ

Halep Hâlâviyye Medresesi başmüderrisliği yapmış, Nureddin Mahmud Zengi ve Selahaddin Eyyubi devrinin en büyük fakîhi olmuştur.

بُرْهَانُ الدِّينِ الْمَرْغِينَانِيُّ

el-Hidâye'yi 13 yılda daima oruçlu olarak kaleme almış, ihlası sebebiyle eseri Doğu'dan Batı'ya tüm İslam mahkemelerinin temel kanunnamesi olmuştur.

مُحَمَّدُ أَمِينُ ابْنُ عَابِدِينَ

Şam fıkıh meclislerinin reisi olup, Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye cemiyetinin en temel başvuru kaynağı onun eserleridir.

عُمَرُ نَصُوحِي بِلْمَنْ

Erzurum'da yetişmiş, İstanbul Müftülüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı yapmış; vekarı ve ilmiyle modern asrın en muteber fıkıh otoritesi olmuştur.

أَحْمَدُ جَوْدَتْ بَاشَا

Adliye Nazırlığı ve Maarif Nazırlığı yapmış, İslam hukukunun kıyamete kadar her çağa cevap verebileceğini Mecelle ile tüm dünyaya ispat etmiştir.

عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ الْعُتَقِيُّ

20 yıl boyunca İmam Mâlik'in dizinin dibinde kalmış, Mâlikî mezhebinde onun rivayeti diğer tüm talebelere takdim edilmiştir.

أَبُو عُمَرَ ابْنُ عَبْدِ الْبَرِّ الْقُرْطُبِيُّ

Endülüs'ün yetiştirdiği en büyük allâme olup, Doğu ve Batı ulemasının ilmine hayran kaldığı 'Mağrib'in Buhârîsi'dir.

الْقَاضِي عِيَاضُ بْنُ مُوسَى الْيَحْصُبِيُّ

Sebte ve Gırnata kadılığı yapmış, ilmi ve adaletiyle tüm Mağrib ve Endülüs'te emsal gösterilmiştir.

أَبُو إِسْحَاقَ إِبْرَاهِيمُ الشَّاطِبِيُّ

Endülüs'ün son asırlarında yaşamış, el-Muvâfakāt ile fıkıh usûlüne çağ açan ve modern İslam hukukçularının en çok başvurduğu müctehiddir.

شِهَابُ الدِّينِ أَبُو الْعَبَّاسِ الْقَرَافِيُّ

Mısır Mâlikîlerinin reisi olup matematik, optik ve astronomi alanında da su saatleri icat eden çok yönlü bir dahidir.

إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى الْمُزَنِيُّ

Son derece zahit bir hayat yaşamış, cenazeleri bizzat yıkayarak kalbini tezkiye etmiş büyük Şâfiî fıkıh kutbudur.

حُجَّةُ الْإِسْلَامِ أَبُو حَامِدٍ الْغَزَالِيُّ

Bağdat Nizamiye Medresesi başmüderrisliğini terk edip Şam Emeviyye Camii minaresinde 10 yıl halvete çekilmiş, İhyâ şaheserini tamamlamıştır.

مُحْيِي الدِّينِ يَحْيَى بْنُ شَرَفٍ النَّوَوِيُّ

44 yıllık kısa ömrüne kütüphaneler dolusu devasa eserler sığdırmış, hiç evlenmemiş ve vaktinin her dakikasını ilim ve ibadete vakfetmiştir.

عِزُّ الدِّينِ بْنُ عَبْدِ السَّلَامِ

Hükümdarlara boyun eğmeyen celadetiyle meşhurdur. Ayn Câlût zaferinde Moğollara karşı orduyu bizzat teşvik etmiştir.

جَلَالُ الدِّينِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ السُّيُوطِيُّ

Nil nehri kenarındaki Ravza adasında halvete çekilerek yüzlerce ciltlik ilmi mirasını tamamlamıştır.

مُوَفَّقُ الدِّينِ ابْنُ قُدَامَةَ الْمَقْدِسِيُّ

Selahaddin Eyyubi'nin Kudüs fethine bizzat kılıcıyla katılmış mücahid bir fakih ve zühd ehlidir.

تَقِيُّ الدِّينِ أَبُو الْعَبَّاسِ ابْنُ تَيْمِيَّةَ

Moğol istilasına karşı bizzat Şakhab savaşında kılıç kuşanıp cihat etmiş, içtihatları sebebiyle defalarca hapsedilmiş ve Şam Kalesi zindanında vefat etmiştir.

شَمْسُ الدِّينِ ابْنُ قَيِّمِ الْجَوْزِيَّةِ

İbn Teymiyye'nin en seçkin talebesi olup ilmi, zarafeti, ibadet ve tezkiye derinliğiyle tüm İslam dünyasında hürmetle anılır.

زَيْنُ الدِّينِ ابْنُ رَجَبٍ الْحَنْبَلِيُّ

Şam'da müderrislik yapmış, ihlas ve takvasıyla Hanbelî mezhebinin son dönem parlak yıldızlarından biri olmuştur.

الْإِمَامُ أَبُو مَنْصُورٍ الْمَاتُرِيدِيُّ

Semerkand'da Mu'tezile, Cehmiyye ve Müşebbihe sapkınlıklarına karşı İslam akaidini tavizsiz savunmuş ve Ehl-i Sünnet'in kutbu olmuştur.

أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْأَشْعَرِيُّ

Bağdat Camii minberine çıkıp cübbesini çıkararak 'Elbisemi çıkardığım gibi Mu'tezile inancını terk ettim' diyerek Ehl-i Sünnet bayrağını yükseltmiştir.

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي الْحَدِيثِ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْبُخَارِيُّ

Çocukken kör olmuş, annesinin duasıyla gözleri açılmış; dahi hafızasıyla Bağdat'ta 100 hadisin sened ve metinleri karıştırılarak yapılan imtihanı eksiksiz düzelterek tarihe geçmiştir.

الْإِمَامُ مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ النَّيْسَابُورِيُّ

İmam Buhârî'ye derin hürmet duymuş, 'Bırak ayaklarını öpeyim ey muhaddislerin üstadı ve hadis illetlerinin hekimi!' demiştir.

أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ

İmam Ahmed b. Hanbel'in talebesi olup fıkıh hadislerinin ana başvuru kaynağıdır.

أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّسَائِيُّ

Kütüb-i Sitte'nin en sağlam senedli sünenlerinden birinin sahibidir.

ابْنُ مَاجَهْ الْقَزْوِينِيُّ

İslam coğrafyasını gezerek hadis toplamış büyük muhaddistir.

مُلَّا شَمْسُ الدِّينِ الْفَنَارِيُّ

Bursa kadılığı ve ilk Osmanlı Şeyhülislâmlığı yapmış; fıkıh, mantık, tasavvuf ve tefsirde devrinin en büyük allâmesi kabul edilmiştir.

مُلَّا مُحَمَّدٌ خُسْرُو الْعُثْمَانِيُّ

İstanbul'un fethinde Fatih'in yanında yer almış, Ayasofya ve Sahn-ı Seman medreselerinde başmüderrislik ve Şeyhülislâmlık yapmıştır.

عَلِيٌّ الْجَمَالِيُّ (زَنْبِيلِي عَلِي أَفَنْدِي)

II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanunî Sultan Süleyman olmak üzere üç padişah döneminde 23 yıl Şeyhülislâmlık yapmıştır.

أَحْمَدُ ابْنُ كَمَالِ بَاشَا (ابْنُ كَمَالٍ)

Kılıç ehli bir askerken ilmin üstünlüğünü görerek ulema sınıfına geçmiş ve Osmanlı ilim tarihinin en velud zirvelerinden biri olmuştur.

مُحَمَّدٌ أَبُو السُّعُودِ أَفَنْدِي

Kanunî Sultan Süleyman ve II. Selim devirlerinde 29 yıl Şeyhülislâmlık yapmış, Osmanlı hukukunun altın çağını inşa etmiştir.

مُحَمَّدُ بْنُ بِيِرْ عَلِي الْبِرْكِوِيُّ

İstanbul medreselerindeki yüksek makamları bırakıp Birgi'ye çekilmiş, halkı ve ulemayı ıslah için ömrünü vakfetmiştir.

أَبُو مُحَمَّدٍ عَلِيُّ بْنُ حَزْمٍ الْأَنْدَلُسِيُّ

Endülüs vezirlerinden birinin oğlu iken ilme yönelmiş; cerh ve tenkit deryası büyük bir müctehiddir.

أَبُو الْوَلِيدِ مُحَمَّدُ ابْنُ رُشْدٍ الْحَفِيدُ

Kurtuba başkadılığı yapmış, Doğu ve Batı ilim dünyasında abidevi bir şahsiyettir.

أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُرْطُبِيُّ

Endülüs'ten Mısır'a hicret etmiş ve ömrünü tefsir ve zühde hasretmiştir.

أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ جَرِيرٍ الطَّبَرِيُّ

40 yıl boyunca her gün 40 sayfa telif yapmış devasa bir ilim kutbudur.

فَخْرُ الدِّينِ الرَّازِيُّ

Çağının en büyük mütekellimi ve fıkıh usulcüsüdür.

عِمَادُ الدِّينِ ابْنُ كَثِيرٍ

Şam Emeviyye Camii başmüderrisliği yapmış hadis ve tefsir hâfızıdır.

أَبُو عِيسَى التِّرْمِذِيُّ

İmam Buhârî'nin seçkin talebesi ve Kütüb-i Sitte'nin büyük imamıdır.