بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Ehl-i Sünnet Akaidi & Nesefî Şerhi
العقيدة النسفية ومنهج أهل السنة
Akaid-i Nesefî, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat akidesinin asırlardır medreselerde okutulan en muteber temel metnidir. Bilgi nazariyesi, Allah Teâlâ'nın sıfatları, nübüvvet delilleri, kader ve kazâ ile âhiret (sem'iyyât) meselelerini şüphelerden arındırılmış berrak nasslar ve selim akıl ile temellendirir.
Ders Üniteleri (2)Sistematik
Hakâiku'l-Eşyâ: Bilgi Kaynakları ve Ehl-i Sünnet Epistemolojisi
حقائق الأشياء وأسباب العلم
Eşyanın hakikatinin sabit oluşu, sofistlerin (Sûfestâiyye) reddi ve ilmin üç kaynağı: Selim duyular, Doğru haber, Selim akıl.
1. Eşyanın Hakikati Sabittir (Hakâiku'l-Eşyâ)
İmam Nesefî metnine şu meşhur cümle ile başlar: 'Ehl-i hakk'a göre eşyanın hakikatleri sabittir ve onlara dair bilgi gerçektir.' Bu cümle, dış âlemin gerçekliğini inkar eden veya bilinemeyeceğini iddia eden sofistlere (Sûfestâiyye: İndiyye, İnâdiyye, Lâedriyye) kesin bir reddiyedir.
İslam inancı agnostisizmi, rölativizmi ve kuşkuculuğu reddeder; varlık gerçektir ve insan selim yollarla eşyanın bilgisine ulaşabilir.
قَالَ أَهْلُ الْحَقِّ: حَقَائِقُ الْأَشْيَاءِ ثَابِتَةٌ، وَالْعِلْمُ بِهَا مُتَحَقِّقٌ، خِلَافًا لِلسُّوفَسْطَائِيَّةِ.
Ehl-i Hak buyurdu ki: Eşyanın hakikatleri sabittir ve onlara dair bilgi gerçektir; sofistlerin hilafına.
- ✓Dış âlem ve nesneler zihnin vehmi değil, hakikattir.
- ✓Agnostisizm ve nihilizm Ehl-i Sünnet epistemolojisinde bâtıldır.
2. İlmin Üç Temel Sebebi (Esbâb-ı İlim)
Mahlukat için bilgi edinmenin üç geçerli yolu vardır:
1. Havâss-ı Selîme (Sağlam Duyu Organları): Görme, işitme, tatma, koklama ve dokunma. Kusursuz duyular doğrudan bilgi verir.
2. Haber-i Sâdık (Doğru Haber): İkiye ayrılır: A) Mütevâtir Haber (Yalan üzerine ittifakları aklen imkansız bir topluluğun haberi, zarûrî ilim verir). B) Mu'cize ile desteklenmiş Peygamber'in haberi (İstidlâlî ilim verir).
3. Akıl (Akl-ı Selîm): Bedîhî (apaçık) veya istidlâlî (düşünce ve tefekkür yoluyla) bilgi üreten melekedir.
- ✓Duyular, Vahiy/Haber ve Akıl birbiriyle çatışmaz, birbirini tamamlar.
- ✓İlham veya keşif şer'i delil veya umumi bilgi kaynağı sayılamaz.